Previous Verse
Next Verse

Shloka 128

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

त्रिलोचनो विषण्णाड्रो मणिविद्धों जटाधर: । बिन्दुर्विसर्ग: सुमुख: शर: सर्वायुध: सह:

trilocano viṣaṇṇāḍro maṇividdho jaṭādharaḥ | bindur visargaḥ sumukhaḥ śaraḥ sarvāyudhaḥ sahaḥ ||

വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ത്രിനേത്രധാരി; പൂർണ്ണ നിരാകാരൻ, അവയവരഹിതൻ; മണിയാഭരണങ്ങൾക്കായി കാതുകൾ കുത്തിയവൻ, ജടാധാരി. അവൻ ‘ബിന്ദു’യും ‘വിസർഗ’വും; സുമുഖൻ; അവൻ തന്നെ ശര (അമ്പ്) സ്വരൂപം; സർവായുധസമന്വിതൻ; സഹിഷ്ണു.

त्रिलोचनःthree-eyed
त्रिलोचनः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिलोचन
FormMasculine, Nominative, Singular
विषण्णाड्रःformless/without limbs (as glossed)
विषण्णाड्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootविषण्णाड्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मणिविद्धःpierced for gems (ear-pierced for earrings)
मणिविद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootमणिविद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
जटाधरःbearing matted locks
जटाधरः:
Karta
TypeAdjective
Rootजटाधर
FormMasculine, Nominative, Singular
बिन्दुःbindu; anusvāra-dot
बिन्दुः:
Karta
TypeNoun
Rootबिन्दु
FormMasculine, Nominative, Singular
विसर्गःvisarga (ḥ-sound)
विसर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootविसर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
सुमुखःfair-faced
सुमुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुमुख
FormMasculine, Nominative, Singular
शरःarrow
शरः:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वायुधःhaving all weapons
सर्वायुधः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वायुध
FormMasculine, Nominative, Singular
सहःenduring; patient
सहः:
Karta
TypeAdjective
Rootसह
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu-deva)
त्रिलोचन (Trilocana/Śiva)
बिन्दु (Bindu/anusvāra)
विसर्ग (Visarga)

Educational Q&A

The verse presents a devotional-theological vision in which the supreme deity (identified by Śiva-epithets like ‘Trilocana’ and ‘Jaṭādhara’) transcends form yet pervades all forms—including sacred sound-signs (bindu, visarga) and instruments of power (arrow, all weapons). Ethically, it implies that ultimate authority and refuge lie in the formless-yet-immanent divine, beyond mere external appearances.

Vāyu-deva is reciting a litany of names and attributes—an encomium—describing the deity through paradoxical qualities (formless yet adorned, ascetic yet beautiful) and through symbolic identifications with phonetic markers and weapons, emphasizing omnipresence and supremacy.