Shloka 106
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावह: । पद्मनाभो महागर्भभ्रन्द्रवक्त्रो-निलोडनल:
vibhur varṇavibhāvī ca sarvakāmagunāvahaḥ | padmanābho mahāgarbhaś candravaktrō 'nilō 'nalaḥ ||
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—അവൻ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു; നാനാവർണ്ണങ്ങളും നാനാരൂപങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൻ; എല്ലാ അഭിലഷിത ഭോഗങ്ങളും ഗുണങ്ങളും നൽകുന്നവൻ. അവൻ പദ്മനാഭൻ—നാഭിയിൽ നിന്ന് താമര ഉദ്ഭവിക്കുന്നവൻ; മഹാഗർഭൻ—വിശാലമായ വിശ്വത്തെ തന്റെ ഉള്ളിൽ ധരിക്കുന്നവൻ; ചന്ദ്രവക്ത്രൻ—ചന്ദ്രനെപ്പോലെ മനോഹരമുഖമുള്ളവൻ; കൂടാതെ അവൻ തന്നെയാണ് അനിലൻ (വായു)യും അനലൻ (അഗ്നി)യും.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a unifying vision of the divine: the supreme reality pervades all, manifests the world’s diversity, and is the source of both virtues and fulfillments. Ethically, it urges devotion and restraint—seeking ‘kāma’ (desire) under the guidance of ‘guṇa’ (excellence) and dharma, recognizing all powers as ultimately derived from the divine.
Vāyu is speaking in a hymn-like passage, listing divine names and attributes. By identifying the supreme with Viṣṇu (Padmanābha) and also with elemental deities like Wind (Anila) and Fire (Anala), the narration emphasizes the deity’s cosmic scope and immanence in natural forces.