Shloka 105
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
६१५ धन्वन्तरि:--महावैद्य धन्वन्तरिरूप
dhanvantariḥ mahāvaidyaḥ, dhūmaketuḥ agnisvarūpaḥ, skandaḥ svāmī-kārtikeyasvarūpaḥ, vaiśravaṇaḥ kuberasvarūpaḥ, dhātā sarva-dhāraṇakartā, śakraḥ indrasvarūpaḥ, viṣṇuḥ sarvavyāpī nārāyaṇaḥ, mitraḥ dvādaśādityeṣu ekaḥ, tvaṣṭā prajāpati-viśvakarmā, dhruvaḥ nityasvarūpaḥ, dharaḥ aṣṭavasuṣu ekaḥ; prabhāvaḥ—sarvago vāyur aryamā savitā raviḥ, uṣaḍguḥ vidhātā ca māndhātā bhūtabhāvanaḥ.
വായുദേവൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു— അവൻ ധന്വന്തരി, ധൂമകേതു, സ്കന്ദൻ, വൈശ്രവണൻ; അവൻ ധാതാവ്, ശക്രൻ, സർവ്വവ്യാപിയായ നാരായണരൂപ വിഷ്ണു; അവൻ മിത്രൻ, ത്വഷ്ടാവ്, ധ്രുവൻ, ധരൻ. അവന്റെ പ്രഭാവം ഇതാണ്— അവൻ തന്നെയാണ് സർവ്വഗാമിയായ വായു; അവൻ അര്യമൻ, സവിതാവ്, രവി; അവൻ ഉഷ്ണകിരണധാരി; അവൻ വിധാതാവ്—ജീവികളെ ധരിച്ചു പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ; അവൻ മാന്ധാതാവ്—തൃപ്തി നല്കുന്നവൻ; അവൻ ഭൂതഭാവന—സകല പ്രാണികളുടെ ഉത്പാദകനും പരിപാലകനും.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the unity of the supreme divine reality expressed through many names and functions—healing, fire, wealth, sovereignty, craftsmanship, solar vitality, and cosmic sustenance—implying that dharma is upheld when one recognizes the single sustaining power behind diverse manifestations.
Vāyu-deva is speaking a hymn-like enumeration of divine names (nāma/guṇa-kīrtana), identifying the praised deity with major Vedic and Purāṇic gods and cosmic principles, thereby magnifying the deity’s all-pervading presence and beneficent governance of the world.