Shloka 120
शड्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ज्धन्वा गदाधर: । रथाड्रपाणिरक्षोभ्य: सर्वप्रहरणायुध:
śaṅkhabhṛn nandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ | rathāṅgapāṇir akṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ശംഖധാരി; നന്ദകി ഖഡ്ഗധാരി; ചക്രി (സുദർശനചക്രധാരി); ശാർങ്ഗധന്വാ; ഗദാധരൻ (കൗമോദകീ ഗദാധാരി). പ്രതിജ്ഞ കാക്കാൻ രഥചക്രം കൈയിൽ എടുത്തവൻ—അക്ഷോഭ്യൻ, ഒരുവിധത്തിലും കുലുങ്ങാത്തവൻ; സർവവിധ ആയുധങ്ങളാൽ സന്നദ്ധൻ. ധർമ്മരക്ഷയ്ക്കായി നിർണായകമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ അവൻ സദാ തയ്യാറാണെന്ന് ഈ ശ്ലോകം പുകഴ്ത്തുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Divine is not merely contemplative but actively protective: steadfast (akṣobhya) and fully capable (sarvapraharaṇāyudha), the Lord will take whatever form of action is needed to uphold dharma and safeguard those bound by truth and vows.
Bhishma is eulogizing Krishna through a chain of iconic epithets and weapons. The phrase rathāṅga-pāṇi recalls Krishna’s dramatic readiness to seize a chariot-wheel as a weapon to preserve a pledge and protect his devotee—an emblem of decisive intervention in the Kurukṣetra context.