Shloka 56
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
प्राडमुखो नित्यमश्रीयाद् वाग्यतो5न्नमकुत्सयन् । प्रस्कन्दयेच्च मनसा भुक्त्वा चाग्निमुपस्पृशेत्
prāḍmukho nityam aśrīyād vāgyato 'nnam akutsayan | praskandayec ca manasā bhuktvā cāgnim upaspṛśet ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ നിത്യവും കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച്, മൗനത്തോടെയും നിയന്ത്രണത്തോടെയും ഭക്ഷിക്കണം. വിളമ്പിയ ആഹാരത്തെ നിന്ദിക്കരുത്. അല്പം ഭക്ഷണം ശേഷിപ്പിച്ച്, ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞാൽ മനസ്സിൽ പവിത്ര അഗ്നിയെ സ്മരിക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Everyday acts like eating are part of dharma: eat with discipline (silence and restraint), gratitude (no fault-finding with what is served), moderation (leave a small remainder), and reverence (mentally recollect the sacred fire after the meal).
In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on proper conduct (ācāra). Here he gives practical household guidance on how one should take food in a disciplined and reverent manner.