Shloka 33
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
ऋषिको नाम राजर्षिबभूव नृपसत्तम: । मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तम:
vaiśampāyana uvāca |
ṛṣiko nāma rājarṣir babhūva nṛpasattamaḥ |
mṛtapā iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ‘ഋഷിക’ എന്ന പേരുള്ള രാജർഷി, നൃപന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ജനിച്ചു. ‘മൃതപാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ അസുരോത്തമനും മനുഷ്യലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി. ഈ പരമ്പര സൂചിപ്പിക്കുന്നത്: ദൈത്യ-അസുരശക്തി ഭൂമിയിൽ രാജരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു പിന്നീടു പീഡനത്തിനും അതിക്രമത്തിനും കാരണമാകാം; അതിനാൽ ധർമ്മരക്ഷയുടെ അടിസ്ഥാനം ശീലവും സംയമവും തന്നെയാണ്।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames political history within a moral-cosmic lens: when powerful non-human forces (Asuras/Dānavas) manifest as earthly rulers, their nature can disturb dharma, setting the stage for conflicts that require ethical correction and rightful governance.
Vaiśampāyana continues a catalogue to Janamejaya, naming figures and indicating that certain Asuras became known on earth in royal forms; this verse specifically introduces the royal sage Ṛṣika and mentions the famed Asura Mṛtapā as part of that broader list.