Shloka 27
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
भूमौ भूमिपति: क्षेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः । शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुर:
vaiśampāyana uvāca |
bhūmau bhūmipatiḥ śreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ |
śarabho nāma yas teṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിൽ ഭൂപതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഒരാൾ ‘ദേവാധിപ’ എന്ന ബിരുദത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ദൈത്യന്മാരിൽ ‘ശരഭ’ എന്നൊരു മഹാസുരനും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവിടെ സൂചന—ലോകത്തിലെ രാജത്വം മുൻജന്മബന്ധം, സ്വഭാവം, കർമ്മം എന്നിവയാൽ ബന്ധിതമാണ്; അതിനാൽ മഹത്വവും കീർത്തിയും ധർമ്മം കൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടാത്തപക്ഷം അതുതന്നെ വിനാശത്തിന്റെ നിഴലാകും.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a theme common in the Adi Parva: worldly sovereignty is intertwined with cosmic lineages. Great power (kingship) must be governed by dharma, because the same force that elevates a ruler can also carry Asuric tendencies—pride, aggression, and domination—unless disciplined by ethical restraint.
Vaiśampāyana begins a catalog-like account linking prominent human kings to earlier Daitya/Asura beings. This verse specifically notes that the foremost king is known by the title ‘Devādhipa’ and introduces Śarabha as a great Daitya/Asura, setting up identifications that follow in the surrounding passage.