Shloka 8
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् । पतितं पातनं संख्ये शात्रवाणां महीतले
kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayāmāsa vai nṛpam | patitaṃ pātanaṃ saṅkhye śātravāṇāṃ mahītale ||
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുസൈന്യത്തെ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴ്ത്തിയിരുന്ന ആ നൃപൻ നിലത്തു വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ട ഗന്ധർവൻ, രാജാവ് ക്ഷുധയും ദാഹവും മൂലം അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് അനുമാനിച്ചു।
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Power and martial prowess do not exempt anyone from basic human limits; ethical judgment should be guided by attentive understanding of circumstances (here, hunger, thirst, and fatigue) rather than by triumphalism over someone who has fallen.
The Gandharva observes a king lying fallen on the ground—formerly a formidable subduer of enemies in battle—and concludes that the king’s collapse is due to hunger, thirst, and exhaustion.