Shloka 5
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
Devanagari script
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च । भृशं संतापयामास देवराजं स गौतम:,वे धनुर्वेदमें पारंगत तो थे ही, उनकी तपस्या भी बड़ी भारी थी; इससे गौतमने देवराज इन्द्रको अत्यन्त चिन्तामें डाल दिया था
Transliteration
dhanurvedaparatvācca tapasā vipulena ca | bhṛśaṃ saṃtāpayāmāsa devarājaṃ sa gautamaḥ ||
Translation
ധനുര്വേദത്തില് അത്യന്തം പ്രാവീണ്യവും അപാരമായ തപോബലവും ഉള്ള ഗൗതമന് ദേവരാജന് ഇന്ദ്രന്റെ മനസ്സില് വലിയ വ്യാകുലതയും ഭീതിയും ഉണര്ത്തി.
Word by Word
धनुर्वेदपरत्वात्because of mastery in archery/science of bow
धनुर्वेदपरत्वात्:
Karana
TypeNoun
Rootधनुर्वेद-परत्व
FormNeuter, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
विपुलेनgreat, abundant
विपुलेन:
Karana
TypeAdjective
Rootविपुल
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
संतापयामासcaused distress / tormented
संतापयामास:
TypeVerb
Rootसंतापय् (संतप्-णिच्)
FormPeriphrastic Perfect (लिट्), Third, Singular
देवराजम्the king of gods (Indra)
देवराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaG
GautamaI
Indra (Devarāja)D
DhanurvedaT
TapasVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes