Shloka 42

धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः

Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue

Devanagari script

स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिव: । चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभ:,वह राजकुमार क्षत्रियोंमें श्रेष्ठ था। वह प्रतिदिन भरद्वाज मुनिके आश्रममें जाकर द्रोणके साथ खेलता और अध्ययन करता था

Transliteration

sa nityam āśramaṁ gatvā droṇena saha pārthivaḥ | cikrīḍādhyayanaṁ caiva cakāra kṣatriyarṣabhaḥ ||

Translation

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രാജകുമാരൻ നിത്യവും ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു ദ്രോണനോടൊപ്പം കളിക്കുകയും, ശാസ്ത്രീയമായി പഠനവും നടത്തുകയും ചെയ്തു.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नित्यम्: always, daily
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आश्रम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• गत्वा: having gone
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)

• द्रोणेन: with Droṇa
• द्रोणेन: Karana
• Type: Noun
• Root: द्रोण
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• सह: together with
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• पार्थिवः: the king/prince
• पार्थिवः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थिव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• चिक्रीड: played
• Type: Verb
• Root: क्रीड्
• Form: Perfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada

• अध्ययनम्: study
• अध्ययनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अध्ययन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एव: indeed, also
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• चकार: did, performed
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Perfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada

• क्षत्रियर्षभः: bull among Kṣatriyas; best of warriors
• क्षत्रियर्षभः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय-ऋषभ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Droṇa
• Āśrama (hermitage)