कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
दत्त: क्रीतः कृत्रिमश्न॒ उपगच्छेत् स्वयं च यः । सहोढो ज्ञातिरेताश्व हीनयोनिधृतश्च यः
dattaḥ krītaḥ kṛtrimāś ca upagacchet svayaṃ ca yaḥ | sahūḍho jñātiretāś ca hīnayoni-dhṛtaś ca yaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ‘അബന്ധു-ദായാദ’ എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ആറു തരത്തിലുള്ള പുത്രന്മാർ ഇവരാണ്: (1) ദത്തൻ—മാതാപിതാക്കൾ വിധിപൂർവ്വം ഏല്പിച്ചവൻ; (2) ക്രീതൻ—ധനം നൽകി വാങ്ങിയവൻ; (3) കൃത്രിമൻ—സ്വയം വന്ന് ‘ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ’ എന്നു പറഞ്ഞു സമീപിച്ചവൻ; (4) സഹൂഢൻ—വിവാഹസമയത്ത് തന്നെ ഗർഭിണിയായിരുന്ന വധുവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവൻ; (5) ജ്ഞാതിരേതൻ—കുലത്തിലെ ജ്ഞാതിയാൽ ഉത്പന്നൻ; (6) ഹീനയോനിധൃതൻ—തന്നേക്കാൾ താഴ്ന്ന ജാതി/വർണ്ണസ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവൻ. ഇവർ എല്ലാവരും അബന്ധു-ദായാദരായി വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
The verse classifies certain socially recognized forms of sonship that do not arise from direct blood descent, indicating how dharma-text traditions distinguished between biological lineage and legally/socially constituted heirs for purposes such as inheritance and family continuity.
Vaiśampāyana is enumerating categories of ‘sons’ acknowledged in traditional legal-ethical discourse, explaining which kinds are considered non-agnatic heirs (abandhu-dāyāda) and defining each type by the manner of acquisition or birth circumstances.