Shloka 16
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
संतापं परमं जग्मुर्मुन॒यस्तपसान्विता: । ते रात्रौ शकुना भूत्वा संनिपत्य तु भारत । दर्शयन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन् द्विजोत्तमम्
santāpaṁ paramaṁ jagmur munayas tapasānvitāḥ | te rātrau śakunā bhūtvā saṁnipatya tu bhārata | darśayanto yathāśakti tam apṛcchan dvijottamam ||
തപസ്സാൽ സമ്പന്നരായ മുനിമാർ പരമമായ സന്താപത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു. ഹേ ഭാരത, അവർ രാത്രിയിൽ പക്ഷികളുടെ രൂപം ധരിച്ചു അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി; തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ശക്തിയനുസരിച്ച് സ്വരൂപം പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ആ ദ്വിജോത്തമനോട് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful ascetics respond to perceived moral disorder: intense inner distress leads them to seek clarification from a realized authority. It frames dharma as something to be investigated through disciplined inquiry, especially when suffering appears disproportionate to apparent fault.
A group of austerity-filled sages, shaken by what they have seen, assemble at night by assuming bird-forms. They reveal themselves as much as their powers allow and question the eminent twice-born sage (contextually Māṇḍavya), initiating a dialogue about the cause and meaning of the situation.