Shloka 15
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
धारयामास च प्राणानृषींश्व॒ समुपानयत् । शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना
vaiśampāyana uvāca |
dhārayāmāsa ca prāṇān ṛṣīṃś ca samupānayat |
śūlāgre tapyamānena tapasā tena mahātmanā ||
അദ്ദേഹം പ്രാണനെ ധരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; സ്മരണ മാത്രത്താൽ തന്നെ ഋഷിമാരെ തന്റെ സമീപത്തേക്ക് ആകർഷിച്ചു. ശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരമായ തപസ്സിൽ ലീനനായ ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ മറ്റു തപസ്വി മുനിമാർ വ്യാകുലരും വിസ്മിതരുമായി; അവർ രാത്രിയിൽ പക്ഷികളുടെ രൂപം ധരിച്ചു അവിടെ എത്തി, തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ശക്തിയനുസരിച്ച് തേജസ് പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ, മുനി മാണ്ഡവ്യനോട് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral tension between outward punishment and inner spiritual stature: even under extreme suffering, the ascetic maintains prāṇa and tapas, suggesting that true power lies in disciplined endurance and that such tapas compels ethical reflection in others.
Māṇḍavya, impaled on a stake, remains alive through yogic control of prāṇa and, by mental intention, summons sages. Disturbed and impressed by his austerity, the sages come at night (described as bird-forms in the surrounding narration) and question him about his condition and the extraordinary tapas.