Shloka 41

भुवनकोशविन्यासनिर्णयः (ज्योतिर्गति-वृष्टिचक्र-वर्णनम्)

Devanagari script

मृतधूमोद्भवं त्वभ्रम् अशुभाय भविष्यति अभिचाराग्निधूमोत्थं भूतनाशाय वै द्विजाः

Transliteration

mṛtadhūmodbhavaṃ tvabhram aśubhāya bhaviṣyati abhicārāgnidhūmotthaṃ bhūtanāśāya vai dvijāḥ

Translation

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, മൃതധൂമത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന മേഘം അശുഭഫലത്തിനായിരിക്കും; അഭിചാരാഗ്നിയുടെ ധൂമത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന മേഘം ജീവികളുടെ നാശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശൈവബോധത്തിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള താമസലക്ഷണങ്ങൾ ധർമ്മവും ശിവപൂജയും ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ പശുവിന്മേൽ പാശബന്ധം കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതിനെ കാണിക്കുന്നു.

Word by Word

• mṛta-dhūma-udbhavam: arisen from the smoke of the dead

• tu: indeed

• abhram: cloud

• aśubhāya: for inauspiciousness

• bhaviṣyati: will become/portend

• abhicāra-agni-dhūma-uttham: arisen from the smoke of a magical/hostile rite-fire

• bhūta-nāśāya: for the destruction of beings/creatures

• vai: indeed

• dvijāḥ: O twice-born (Brāhmaṇas)

Speaker

Suta Goswami (narrating traditional omens to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Dvija (Brahmanas)
• Bhuta (beings)

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It warns that tamasic influences—death-associated smoke and hostile rites—manifest as inauspicious omens; the implied remedy is to return to sattvic Śiva-pūjā, mantra, and dharmic conduct so the paśu is protected under Pati (Śiva).

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

By contrast: Shiva-tattva is the purifying, auspicious principle (śiva = auspiciousness) that loosens pāśa; the verse highlights what happens when one turns away from that auspicious order—inauspicious nimittas and harm arise.

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

It implicitly cautions against abhicāra (harmful ritual magic) and points toward sattvic disciplines—Śiva-mantra japa, liṅga-arcana, and Pāśupata-style inner purification—to prevent tamasic downfall.