Shloka 21

अलिङ्ग-लिङ्ग-निरूपणं तथा प्राकृत-सृष्टिवर्णनम्

Devanagari script

तस्माच्च रूपमात्रं तु ततो ऽग्निश्च रसस्ततः रसादापः शुभास्ताभ्यो गन्धमात्रं धरा ततः

Transliteration

tasmācca rūpamātraṃ tu tato 'gniśca rasastataḥ rasādāpaḥ śubhāstābhyo gandhamātraṃ dharā tataḥ

Translation

ആ സൂക്ഷ്മ തത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് രൂപ-തന്മാത്രം മാത്രം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് അഗ്നി, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് രസ-തന്മാത്രം ജനിക്കുന്നു. രസത്തിൽ നിന്ന് ശുഭമായ ആപഃ (ജലം) ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ആ ജലത്തിൽ നിന്ന് ഗന്ധ-തന്മാത്രം, തുടർന്ന് പൃഥ്വി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഇതെല്ലാം ശിവാജ്ഞയാൽ പാശുവിന്റെ അനുഭവാർത്ഥം തത്ത്വവിസ്താരമാണ്.

Word by Word

• तस्मात्: from that (prior subtle principle)

• च: and

• रूपमात्रम्: only form/visibility (rūpa-tanmātra)

• तु: indeed

• ततः: from that

• अग्निः: fire (tejas-bhūta)

• च: and

• रसः: taste/sap (rasa-tanmātra)

• ततः: from that

• रसात्: from taste

• आपः: waters

• शुभाः: auspicious/pure

• ताभ्यः: from those (waters)

• गन्धमात्रम्: only fragrance (gandha-tanmātra)

• धरा: earth (pṛthivī)

• ततः: thereafter/from that.

Speaker

Suta Goswami (narrating the cosmological teaching as part of the Purva-Bhaga account)