Adhyaya 5
Purva BhagaAdhyaya 523 Verses

Adhyaya 5

Time-Reckoning (Kāla-gaṇanā): Yugas, Manvantaras, Kalpas, and Prākṛta Pralaya

കൂർമാവതാരം ദ്വിജസമൂഹത്തോട് ഉപദേശം തുടരുമ്പോൾ ഈ അധ്യായത്തിൽ കാലഗണനയെ സൂക്ഷ്മത്തിൽ നിന്ന് മഹത്തുവരെ കൃത്യമായി നിരൂപിക്കുന്നു. നിമേഷം, കാഷ്ഠാ, കലാ, മുഹൂർത്തം മുതലായി മാസം-വർഷം വരെ, തുടർന്ന് ദേവന്മാരുടെ പകൽ-രാത്രി (അയനം) എന്ന ക്രമവും പറയുന്നു. നാല് യുഗങ്ങളുടെ ചക്രം സന്ധ്യയും സന്ധ്യാംശവും എന്ന അനുപാതങ്ങളോടെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു; യുഗങ്ങൾ മന്വന്തരങ്ങളിൽ (ഒരു മന്വന്തരത്തിൽ 71 ചതുര്യുഗങ്ങൾ) സ്ഥാപിതവും, മന്വന്തരങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിനരൂപ കല്പത്തിൽ (ആയിരം യുഗചക്രങ്ങൾ) ഉൾപ്പെട്ടതുമാണ്; ക്രമമായി മനുക്കൾ ലോകം ഭരിക്കുന്നു. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറുവർഷപരിമാണത്തിന്റെ അവസാനം പ്രാകൃത പ്രതിസഞ്ചാരത്തിൽ എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളും പ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാ, നാരായണൻ, ഈശാനൻ എന്നിവരും കാലാധീനമായി ഉദ്ഭവ-ലയങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന തത്ത്വം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവസാനം ഇപ്പോഴത്തെ കാലം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉത്തരപരാർദ്ധത്തിൽ ആണെന്ന് പറഞ്ഞ്, മുമ്പ് പാദ്മകല്പവും ഇപ്പോൾ വാരാഹകല്പവും എന്ന് നാമകരണം ചെയ്ത്, അടുത്ത അധ്യായത്തിൽ വാരാഹകല്പത്തിന്റെ വിശദവിവരണം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वंविभागे चतुर्थो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच स्वयंभुवो विवृत्तस्य कालसंख्या द्विजोत्तमाः / न शक्यते समाख्यातुं बहुवर्षैरपि स्वयम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവ്വവിഭാഗത്തിലെ നാലാം അധ്യായം. ശ്രീകൂർമൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, സ്വയംഭുവ (മനു) ചക്രത്തിന്റെ വികാസത്തിനുള്ള കാലസംഖ്യയെ അനേകം വർഷങ്ങൾ പറഞ്ഞാലും, എനിക്കുപോലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാനാവില്ല।

Verse 2

कालसंख्या समासेन परार्धद्वयकल्पिता / स एव स्यात् परः कालः तदन्ते प्रतिसृज्यते

സംക്ഷേപത്തിൽ കാലസംഖ്യ രണ്ട് പരാർദ്ധങ്ങളായി കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതേ പരമകാലം എന്നു പറയുന്നു; അതിന്റെ അവസാനം വീണ്ടും സൃഷ്ടി പുനഃസൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 3

निजेन तस्य मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम् / तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिदीयते

അതിന്റെ സ്വന്തം മാനപ്രകാരം ആയുസ്സ് നൂറു വർഷമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനെ ‘പര’ എന്നു പറയുന്നു; അതിന്റെ പകുതി ‘തദർധ’, അതിന്റെയും പകുതി ‘പരാർധ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു।

Verse 4

काष्ठा पञ्चदश ख्याता निमेषा द्विजसत्तमाः / काष्ठास्त्रिंशत् कला त्रिंशत् कला मौहूर्तिकी गतिः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! പതിനഞ്ച് നിമേഷങ്ങൾ ഒന്നുകാഷ്ഠയായി പ്രസിദ്ധമാണ്. മുപ്പത് കാഷ്ഠകൾ ഒരു കല; മുപ്പത് കലകൾ ചേർന്ന് മുഹൂർത്തം എന്ന കാലഗതി (അളവ്) ആകുന്നു.

Verse 5

तावत्संख्यैरहोरात्रं मुहूर्तैर्मानुषं स्मृतम् / अहोरात्राणि तावन्ति मासः पक्षद्वयात्मकः

അത്ര സംഖ്യയിലെ മുഹൂർത്തങ്ങളാൽ മനുഷ്യരുടെ അഹോരാത്രം (പകൽ-രാത്രി) എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അത്രയേറെ അഹോരാത്രങ്ങളാൽ രണ്ട് പക്ഷങ്ങളടങ്ങിയ മാസം രൂപപ്പെടുന്നു.

Verse 6

तैः षड्भिरयनं वर्षं द्वे ऽयने दक्षिणोत्तरे / अयनं दक्षिणं रात्रिर्देवानामुत्तरं दिनम्

ആ ആറു ഋതുക്കളാൽ അയം (അയനം) ചേർന്ന് വർഷം രൂപപ്പെടുന്നു; രണ്ട് അയനങ്ങൾ—ദക്ഷിണവും ഉത്തരവും. ദക്ഷിണായനം ദേവന്മാർക്ക് രാത്രി, ഉത്തരായനം അവർക്കു പകൽ.

Verse 7

दिव्यैर्वर्षसहस्त्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् / चतुर्युगं द्वादशभिः तद्विभागं निबोधत

ദിവ്യവർഷങ്ങളുടെ സഹസ്രങ്ങളാൽ അളക്കപ്പെടുന്ന കൃത, ത്രേതാ മുതലായ സംജ്ഞകളുള്ള യുഗചക്രം ‘ചതുര്യുഗം’ എന്നു പറയുന്നു. അതിന്റെ വിഭജനം പന്ത്രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.

Verse 8

चत्वार्याहुः सहस्त्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् / तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च कृतस्य तु

കൃത (സത്യ) യുഗം നാലായിരം വർഷമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു. അതിന്റെ ആരംഭസന്ധ്യ അത്രയേറെ നൂറുകളുടെ അളവിൽ; കൃതയുഗത്തിന്റെ അന്ത്യസന്ധ്യാംശവും അത്രയേറെ നൂറുകളുടെ അളവിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 9

त्रिशती द्विशती सन्ध्या तथा चैकशती क्रमात् / अंशकं षट्शतं तस्मात् कृसन्ध्यांशकं विना

ക്രമമായി സന്ധ്യോപാസന മൂന്നു നൂറ്, രണ്ടു നൂറ്, പിന്നെ ഒരു നൂറ് ജപങ്ങളാൽ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ കൃ-സന്ധ്യാ അംശം ഒഴിവാക്കി ആകെ ആറുനൂറ് അംശങ്ങളാകുന്നു.

Verse 10

त्रिद्व्येकसाहस्त्रमतो विना सन्ध्यांशकेन तु / त्रेताद्वापरतिष्याणां कालज्ञाने प्रकीर्तितम्

സന്ധ്യയും സന്ധ്യാംശവും ഒഴിവാക്കി കാലഗണനാശാസ്ത്രത്തിൽ ത്രേതാ, ദ്വാപര, തിഷ്യ (കലി) യുഗങ്ങളുടെ കാലം ക്രമമായി മൂന്ന്, രണ്ട്, ഒരു ആയിരം (വർഷം) എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 11

एतद् द्वादशसाहस्त्रं साधिकं परिकल्पितम् / तदेकसप्ततिगुणं मनोरन्तरमुच्यते

ഇത് (ഈ ചക്രം) അല്പം അധികഭാഗത്തോടെ പന്ത്രണ്ടായിരം (വർഷം) ആയി നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ എഴുപത്തൊന്ന് ഗുണം ‘മന്വന്തര’മെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 12

ब्रह्मणो दिवसे विप्रा मनवः स्युश्चतुर्दश / स्वायंभुवादयः सर्वे ततः सावर्णिकादयः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസത്തിൽ പതിനാലു മനുക്കൾ ഉണ്ടാകും. അവർ എല്ലാവരും സ്വായംഭുവനിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, തുടർന്ന് സാവർണി മുതലായ ക്രമത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 13

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता / पूर्णं युगसहस्त्रं वै परिपाल्या नरेश्वरैः

ആ നരേശ്വരന്മാർ ഈ സമസ്ത ഭൂമിയെ—ഏഴ് ദ്വീപുകളും പർവതങ്ങളും സഹിതം—പൂർണ്ണമായ ഒരു ആയിരം യുഗങ്ങൾ വരെ പരിപാലിച്ച് സംരക്ഷിക്കേണ്ടതായിരുന്നു.

Verse 14

मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै / व्याख्यातानि न संदेहः कल्पं कल्पेन चैव हि

ഒരു മന്വന്തരത്തെ മാത്രം വ്യാഖ്യാനിച്ചാൽ ഇടയ്ക്കുള്ള എല്ലാ അന്തരകാലങ്ങളും വ്യാഖ്യാനിച്ചതുപോലെ തന്നേ—സംശയമില്ല. അതുപോലെ ഒരു കല്പം വിവരിച്ചാൽ മറ്റു കല്പങ്ങളും അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

ब्राह्ममेकमहः कल्पस्तावती रात्रिरिष्यते / चतुर्युगसहस्त्रं तु कल्पमाहुर्मनीषिणः

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു പകലിനെ ‘കല്പം’ എന്നു പറയുന്നു; അത്രതന്നെ ദൈർഘ്യമുള്ള കാലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാത്രിയെന്നും കരുതുന്നു. ഒരു കല്പം ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ ആയിരം ചക്രങ്ങളാണെന്ന് പണ്ഡിതർ പറയുന്നു.

Verse 16

त्रीणि कल्पशतानि स्युः तथा षष्टिर्द्विजोत्तमाः / ब्रह्मणः कथितं वर्षं पराख्यं तच्छतं विदुः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! മൂന്നു നൂറ് കല്പങ്ങളും കൂടാതെ അറുപത് കല്പങ്ങളും ചേർന്നതിനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ‘പരാഖ്യ’ എന്നൊരു വർഷമെന്ന് പറയുന്നു; അത് ‘ശത’ എന്ന കണക്കിലെ മാനദണ്ഡമായും അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 17

तस्यान्ते सर्वतत्त्वानां स्वहेतौ प्रकृतौ लयः / तेनायं प्रोच्यते सद्भिः प्राकृतः प्रतिसंचरः

ആ ചക്രത്തിന്റെ അവസാനം എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളും തങ്ങളുടെ കാരണരൂപമായ പ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് സദ്ജനങ്ങൾ ഈ പ്രക്രിയയെ ‘പ്രാകൃത പ്രതിസഞ്ചരം’—അഥവാ ആദി പ്രകൃതിയിലേക്കുള്ള മടക്കലയനം—എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

Verse 18

ब्रह्मनारायणेशानां त्रयाणां प्रकृतौ लयः / प्रोच्यते कालयोगेन पुनरेव च संभवः

ബ്രഹ്മാ, നാരായണൻ, ഈശാനൻ (ശിവൻ)—ഈ മൂന്നുപേരുടെയും പ്രകൃതിയിൽ ലയം കാലയോഗം മൂലം ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു; കാലസംയോഗം കൊണ്ടു അവർ വീണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 19

एवं ब्रह्मा च भूतानि वासुदेवो ऽपि शङ्करः / कालेनैव तु सृज्यन्ते स एव ग्रसते पुनः

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവും, സർവ്വഭൂതങ്ങളും, വാസുദേവനും ശങ്കരനും പോലും കാലത്താൽ മാത്രം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; അതേ കാലം തന്നെ വീണ്ടും അവരെ ഗ്രസിക്കുന്നു.

Verse 20

अनादिरेष भगवान् कालो ऽनन्तो ऽजरो ऽमरः / सर्वगत्वात् स्वतन्त्रत्वात् सर्वात्मासौ महेश्वरः

ഈ ഭഗവാൻ കാലം അനാദി, അനന്തം, അജരം, അമരം. സർവ്വഗതനും പൂർണ്ണസ്വതന്ത്രനും ആകയാൽ ആ മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണ് എല്ലായിടത്തെയും അന്തരാത്മാവ്.

Verse 21

ब्रह्माणो बहवो रुद्रा ह्यन्ये नारायणादयः / एको हि भगवानीशः कालः कविरिति श्रुति

അനേകം ബ്രഹ്മാക്കളും അനേകം രുദ്രന്മാരും, നാരായണാദി മറ്റ് ദേവാധിപതികളും ഉണ്ടെങ്കിലും; ഭഗവാൻ ഈശൻ ഒരുവനേ—അവൻ തന്നെയാണ് കാലം, സർവ്വജ്ഞ ദർശി—എന്ന് ശ്രുതി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 22

एकमत्र व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणो द्विजाः / सांप्रतं वर्तते तद्वत् तस्य कल्पो ऽयमष्टमः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സിലെ ഒരു പരാർധം കഴിഞ്ഞുപോയി; അതുപോലെ തന്നെ ശേഷിക്കുന്ന പരാർധം ഇപ്പോൾ പ്രവഹിക്കുന്നു—ആ ശ്രേണിയിൽ ഈ കല്പം എട്ടാമത്തേതാണ്.

Verse 23

यो ऽतीतः सप्तमः कल्पः पाद्म इत्युच्यते बुधैः / वाराहो वर्तते कल्पः तस्य वक्ष्यामि विस्तरम्

കഴിഞ്ഞുപോയ ഏഴാമത്തെ കല്പത്തെ പണ്ഡിതർ ‘പാദ്മ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ‘വാരാഹ’ കല്പം പ്രവഹിക്കുന്നു; അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഞാൻ വിപുലമായി പറയും.

← Adhyaya 4Adhyaya 6

Frequently Asked Questions

It gives Kṛta as 4000 (divine) years with proportional dawn and dusk (sandhyā and sandhyāṃśa), and states Tretā, Dvāpara, and Kali as 3000, 2000, and 1000 years respectively, with twilight portions treated separately, yielding a 12,000-year yuga-cycle framework.

They are presented as cosmic functions that dissolve into Prakṛti at the end of the grand cycle and arise again through Kāla; the chapter emphasizes a samanvaya view where the one Lord as Time underlies and transcends these divine offices.