Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

Madhu–Kaiṭabha, Nārāyaṇa’s Yoga-Nidrā, Rudra’s Manifestation, and the Aṣṭamūrti–Trimūrti Teaching

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं ब्रह्मन् ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलः परमेश्वरः

tridhā bhinno 'smyahaṃ brahman brahmaviṣṇuharākhyayā / sargarakṣālayaguṇairniṣkalaḥ parameśvaraḥ

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! സൃഷ്ടി, പരിപാലനം, ലയം എന്നീ ഗുണങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് എന്നെ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹര എന്നിങ്ങനെ ത്രിവിധമായി വിളിക്കുന്നു; എന്നാൽ സത്യത്തിൽ ഞാൻ നിഷ്കല പരമേശ്വരൻ ആകുന്നു।

tridhāin three ways
tridhā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottridhā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
bhinnaḥdivided, differentiated
bhinnaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootbhid (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle used adjectivally; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
asmiam
asmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormLaṭ (लट्, present), Uttama-puruṣa (1st person/उत्तम), Singular (एकवचन)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFirst person pronoun; Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
brahmanO Brahman
brahman:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
brahma-viṣṇu-hara-ākhyayāby the designation ‘Brahmā, Viṣṇu, Hara’
brahma-viṣṇu-hara-ākhyayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + viṣṇu (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक) + ākhyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); compound: ब्रह्मविष्णुहर + आख्या = ‘named as Brahmā-Viṣṇu-Hara’
sarga-rakṣā-laya-guṇaiḥby the qualities of creation, protection, and dissolution
sarga-rakṣā-laya-guṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक) + rakṣā (प्रातिपदिक) + laya (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); compound: सर्गरक्षा-लय (creation-protection-dissolution) qualifying गुणैः
niṣkalaḥpartless, without divisions
niṣkalaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootniṣkala (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
parameśvaraḥthe Supreme Lord
parameśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparameśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); परम + ईश्वर (appositional)

Lord Kūrma (Viṣṇu) teaching in the Īśvara-Gītā context

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

B
Brahmā
V
Viṣṇu
H
Hara (Śiva)
P
Parameśvara

FAQs

It teaches that the Supreme Lord is ultimately niṣkala—partless and indivisible—while appearing as differentiated forms only through functional attributes tied to cosmic activity.

The verse supports Īśvara-upāsanā in Yoga: meditate on one Parameśvara who pervades the three cosmic functions, then transcend function-based names and rest awareness in the niṣkala (undivided) reality—an orientation aligned with the Kurma Purana’s Pāśupata-leaning theism and inner renunciation.

Śiva (Hara) and Viṣṇu are presented as names for the same Parameśvara when viewed through different cosmic functions, expressing a non-sectarian Shaiva–Vaishnava synthesis within the Īśvara-Gītā.