Adhyaya 6

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने अगस्त्ययात्राजनार्दनाविर्भावो नाम पञ्चमो ऽध्यायः अथोपवेश्य चैवैनमासने परमाद्भुते / हयाननमुपागत्यागस्त्यो वाक्यं समब्रवीत्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യസംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘അഗസ്ത്യയാത്രയും ജനാർദനാവിർഭാവവും’ എന്ന അഞ്ചാം അധ്യായം. തുടർന്ന് അവനെ പരമാദ്ഭുതമായ ആസനത്തിൽ ഇരുത്തി, ഹയാനനനായ (ഹയഗ്രീവ) അടുക്കൽ ചെന്ന അഗസ്ത്യൻ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 2

भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वसिद्धान्तवित्तम् / लोकाभ्युदयहेतुर्हि दर्शनं हि भवादृशाम्

ഭഗവൻ! നിങ്ങൾ സർവ്വധർമ്മജ്ഞനും സർവ്വസിദ്ധാന്തവിദ്വാനും ആകുന്നു. നിങ്ങളുപോലെയുള്ള മഹാത്മാക്കളുടെ ദർശനം തന്നെയാണ് ലോകാഭ്യുദയത്തിന് കാരണം.

Verse 3

आविर्भावं महादेव्यास्तस्या रूपान्तराणि च / विहारश्चैव मुख्या ये तान्नो विस्तरतो वद

മഹാദേവിയുടെ ആവിർഭാവവും അവളുടെ വിവിധ രൂപാന്തരങ്ങളും പ്രധാനമായ ദിവ്യവിഹാരങ്ങളും ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞു തരിക.

Verse 4

हयग्रीव उवाच अनादिरखिलाधारा सदसत्कर्मरूपिणी / ध्यानैकदृश्या ध्यानाङ्गी विद्याङ्गी हृदयास्पदा

ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു—അവൾ അനാദി, സർവ്വാധാര; സത്-അസത് കർമ്മരൂപിണി. ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ ദർശനീയയാകൂ; ധ്യാനാംഗിയും വിദ്യാംഗിയും ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയുമാണ്.

Verse 5

आत्मैक्याद्व्यक्तिमायाति चिरानुष्ठानगौरवात्

ആത്മൈക്യത്താൽ, ദീർഘകാല അനുഷ്ഠാനത്തിന്റെ മഹിമയാൽ, അവൾ വ്യക്തരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

Verse 6

आदौ प्रादुरभूच्छक्तिर्ब्रह्मणो ध्यानयोगतः / प्रकृतिर्नाम सा ख्याता देवानामिष्टसिद्धिदा

ആദിയിൽ ബ്രഹ്മന്റെ ധ്യാനയോഗത്തിൽ നിന്ന് ശക്തി പ്രാദുര്ഭവിച്ചു; അവൾ ‘പ്രകൃതി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി, ദേവന്മാർക്ക് ഇഷ്ടസിദ്ധി നല്കുന്നവളായി.

Verse 7

द्वितीयमुदभूद्रूपं प्रवृत्ते ऽमृतमन्थने / शर्वसंमोहजनकमवाङ्मनसगोजरम्

അമൃതമഥനം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ രണ്ടാമത്തെ രൂപം ഉദ്ഭവിച്ചു—ശർവനെയും (ശിവനെയും) മോഹിപ്പിക്കുന്നതും വാക്കിനും മനസ്സിനും അഗോചരവുമായത്.

Verse 8

यद्दर्शनादभूदीशः सर्वज्ञो ऽपि विमोहितः / विसृज्य पार्वतीं शीघ्रन्तया रुद्धो ऽतनोद्रतम्

അവളുടെ ദർശനത്താൽ സർവ്വജ്ഞനായ ഈശ്വരനും മോഹിതനായി. പാർവതിയെ വിട്ട്, അവളാൽ വേഗത്തിൽ തടയപ്പെട്ടു രതിയിൽ പ്രവൃത്തനായി.

Verse 9

तस्यां वै जनयामास शास्तारमसुरार्दनम्

അവളിൽ തന്നേ അദ്ദേഹം അസുരങ്ങളെ അർദിക്കുന്ന ശാസ്താവിനെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 10

अगस्त्य उवाच कथं वै सर्वभूतेशो वशी मन्मथ शासनः / अहो विमोहितो देव्या जनयामास चात्मजम्

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—സർവ്വഭൂതേശ്വരനും മന്മഥനെ ശാസിക്കുന്നവനും ആയ അദ്ദേഹം, ദേവിയുടെ മോഹത്തിൽ പെട്ട് എങ്ങനെ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു?

Verse 11

हयग्रीव उवाच पुरामरपुराधीशो विजयश्रीसमृद्धिमान् / त्रैलोक्यं पालयामास सदेवासुरमानुषम्

ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു—പണ്ടുകാലത്ത് അമരപുരത്തിന്റെ അധിപൻ, വിജയശ്രീയിൽ സമൃദ്ധനായവൻ, ദേവ-അസുര-മാനവരോടുകൂടി ത്രിലോകവും ഭരിച്ചു.

Verse 12

कैलासशिखराकारं गजेन्द्रमधिरुह्य सः / चचाराखिललोकेषु पूज्यमानो ऽखिलैरपि / तं प्रमत्तं विदित्वाथ भवानीपतिख्ययः

കൈലാസശിഖരത്തെപ്പോലെ മഹത്തായ ഗജേന്ദ്രനെ കയറി അദ്ദേഹം സർവ്വലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു; എല്ലാവരാലും പൂജിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ പ്രമത്തനെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഭവാനീപതി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ (ശിവൻ) …

Verse 13

दुर्वाससमथाहूय प्रजिघाय तदन्तिकम् / खण्डाजिनधरो दण्डीधूरिधूसरविग्रहः / उन्मत्तरूपधारी च ययौ विद्याधराध्वना

അവൻ ദുർവാസ മുനിയെ വിളിച്ചു തന്റെ സമീപത്തേക്ക് വരുത്തി. കീറിപ്പോയ അജിനം ധരിച്ചു, ദണ്ഡം കൈയിൽ പിടിച്ച്, പൊടിയിൽ മങ്ങിയ ദേഹത്തോടെ, ഉന്മത്തരൂപം ധരിച്ചു വിദ്യാധരപഥത്തിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे काले काचिद्विद्याधराङ्गना / यदृच्छयागता तस्य पुरश्चारुतराकृतिः

അതിനിടയിൽ അത്യന്തം മനോഹരരൂപമുള്ള ഒരു വിദ്യാധരയുവതി യാദൃശ്ചികമായി അവന്റെ മുന്നിൽ എത്തി.

Verse 15

चिरकालेन तपसा तोषयित्वा परांबिकाम् / तत्समर्पितमाल्यं च लब्ध्वा संतुष्टमानसा

ദീർഘകാല തപസ്സിലൂടെ പരാംബികാദേവിയെ പ്രസന്നയാക്കി; ദേവി അർപ്പിച്ച പുഷ്പമാല ലഭിച്ചതോടെ അവളുടെ മനസ് തൃപ്തിയായി.

Verse 16

तां दृष्ट्वा मृगुशावाक्षीमुवाच मुनिपुङ्गवः / कुत्र वा गम्यते भीरु कुतो लब्धमिदं त्वया

മാൻകുട്ടിയെപ്പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള അവളെ കണ്ട മുനിശ്രേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു— “ഭീരുവേ, നീ എവിടേക്ക് പോകുന്നു? ഇത് നിനക്ക് എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്?”

Verse 17

प्रणम्य सा महात्मानमुवाच विनयान्विता / चिरेण तपसा ब्रह्मन्देव्या दत्तं प्रसन्नया

അവൾ മഹാത്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു— “ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ദീർഘ തപസ്സിന് ശേഷം പ്രസന്നയായ ദേവി ഇതെനിക്ക് നൽകിയതാണ്.”

Verse 18

तछ्रुत्वा वचनं तस्याः सो ऽपृच्छन्माल्यमुत्तमम् / पृष्टमात्रेण सा तुष्टा ददौ तस्मै महात्मने

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ ഉത്തമമായ പുഷ്പമാല ചോദിച്ചു. ചോദിച്ചതുമാത്രത്തിൽ അവൾ സന്തുഷ്ടയായി ആ മഹാത്മാവിന് അത് നൽകി.

Verse 19

कराभ्यां तत्समादाय कृतार्थो ऽस्मीति सत्वरम् / दधौ स्वशिरसा भक्त्या तामुवाचातिर्षितः

ഇരു കൈകളാലും അത് ഏറ്റുവാങ്ങി അവൻ വേഗത്തിൽ—“ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായി” എന്നു പറഞ്ഞു. ഭക്തിയോടെ തലയിൽ ധരിച്ചു, അത്യന്തം ആനന്ദത്തോടെ അവളോട് പറഞ്ഞു.

Verse 20

ब्रह्मादीनामलभ्यं यत्तल्लब्धं भाग्यतो मया / भक्तिरस्तु पदांभोजे देव्यास्तव समुज्ज्वला

ബ്രഹ്മാദികൾക്കും ദുർലഭമായതു ഭാഗ്യവശാൽ എനിക്ക് ലഭിച്ചു. ദേവീ, നിന്റെ പാദാംബുജങ്ങളിൽ എന്റെ ഭക്തി ദീപ്തമായി നിലനിൽക്കട്ടെ.

Verse 21

भविष्यच्छोभनाकारे गच्छ सौम्ये यथासुखम् / सा तं प्रणम्य शिरसा ययौ तुष्टा यथागतम्

“ഹേ സൗമ്യാ, ഭാവിയിൽ ശുഭരൂപനായി, സുഖമായി പോകുക.” അവൾ തലകുനിച്ച് അവനെ നമസ്കരിച്ചു, സന്തുഷ്ടയായി വന്നതുപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി.

Verse 22

प्रेषयित्वा स तां भूयो ययौ विद्याधराध्वना / विद्याधरवधूहस्तात्प्रतिजग्राह वल्लकीम्

അവളെ യാത്രയാക്കി അവൻ വീണ്ടും വിദ്യാധരന്മാരുടെ പാതയിലൂടെ പോയി. ഒരു വിദ്യാധരവധുവിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വല്ലകി (വീണ) സ്വീകരിച്ചു.

Verse 23

दिव्यस्रगनुलेपांश्च दिव्यान्याभरणानि च / क्वचिद्गृह्णन्क्वचिद्गा यन्क्वचिद्धसन्

അവൻ ദിവ്യപുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധാനുലേപങ്ങളും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ചിലപ്പോൾ സ്വീകരിച്ചു, ചിലപ്പോൾ പാടി, ചിലപ്പോൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 24

स्वेच्छाविहारी स मुनिर्ययौ यत्र पुरन्दरः / स्वकरस्थां ततो मालां शक्राय प्रददौ मुनिः

സ്വേച്ഛാവിഹാരിയായ ആ മുനി പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു; പിന്നെ തന്റെ കൈയിലെ മാല ശക്രനു സമർപ്പിച്ചു।

Verse 25

तां गृहीत्वा गजस्कन्धे स्थापयामास देवराट् / गजस्तु तां गृहीत्वाथ प्रेषयामास भूतले

ദേവരാജൻ (ഇന്ദ്രൻ) അത് എടുത്ത് ആനയുടെ തോളിൽ വെച്ചു; ആന അതെടുത്തു പിന്നെ ഭൂമിയിലേക്കു തള്ളിവിട്ടു।

Verse 26

तां दृष्ट्वा प्रेषितां मालां तदा क्रोधेन तापसः / उवाच न धृता माला शिरसा तु मयार्पिता

ഭൂമിയിലേക്കു തള്ളപ്പെട്ട ആ മാല കണ്ട തപസ്വി ക്രോധത്തോടെ പറഞ്ഞു— ‘ഇത് ധരിക്കേണ്ട മാലയാണ്; ഞാൻ ഇതു ശിരസ്സിൽ അർപ്പിച്ചതാണ്।’

Verse 27

त्रैलोक्यैश्वर्यमत्तेन भवता ह्यवमानिता / महादेव्या धृता या तु ब्रह्माद्यैः पूज्यतेहि सा

ത്രൈലോക്യ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ മദത്തിൽ നീ അതിനെ അപമാനിച്ചു— മഹാദേവി ധരിക്കുന്നതും ബ്രഹ്മാദികൾ പോലും പൂജിക്കുന്നതുമായ ആ മാലയെ।

Verse 28

त्वया यच्छासितो लोकः सदेवासुरमानुषः / अशोभनो ह्यतेजस्को मम शापाद्भविष्यति

നീ ഭരിക്കുന്ന ഈ ലോകം—ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെ—എന്റെ ശാപം മൂലം തീർച്ചയായും അശോഭനവും തേജസ്സില്ലാത്തതുമായിത്തീരും.

Verse 29

इति शप्त्वा विनीतेन तेन संपूजितो ऽपि सः / तूष्णीमेव ययौ ब्रह्मन्भाविकार्यमनुस्मरन्

ഇങ്ങനെ ശപിച്ച്, ആ വിനീതൻ പൂജിച്ചിട്ടും, ഹേ ബ്രഹ്മൻ, വരാനിരിക്കുന്ന കാര്യത്തെ ഓർത്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം മൗനമായേ പോയി.

Verse 30

विजयश्रीस्ततस्तस्य दैत्यं तु बलिमन्वगात् / नित्यश्रीर्नित्यपुरुषं वासुदेवमथान्वगात्

അപ്പോൾ വിജയശ്രീ ആ ദൈത്യനായ ബലിയെ അനുഗമിച്ചു; നിത്യശ്രീയോ നിത്യപുരുഷനായ വാസുദേവനെ അനുഗമിച്ചു.

Verse 31

इन्द्रो ऽपि स्वपुरं गत्वा सर्वदेवसमन्वितः / विषण्णचेता निःश्रीकश्चिन्तयामास देवराट्

ഇന്ദ്രനും സർവ്വദേവന്മാരോടുകൂടെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് ചെന്നു, മനസ്സിൽ വിഷണ്ണനായി, ശ്രീഹീനനായി, ദേവരാജൻ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി.

Verse 32

अथामरपुरे दृष्ट्वा निमित्तान्यशुभानि च / बृहस्पतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

അപ്പോൾ അമരപുരിയിൽ അശുഭ നിമിത്തങ്ങൾ കണ്ടിട്ട്, ബൃഹസ്പതിയെ വിളിച്ചു വരുത്തി (ഇന്ദ്രൻ) ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 33

भगवन्सर्वधर्मज्ञ त्रिकालज्ञानकोविद / दृश्यते ऽदृष्टपूर्वाणि निमित्तान्यशुभानि च

ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ സർവ്വധർമ്മജ്ഞനും ത്രികാലജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണനും ആകുന്നു; മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അശുഭ നിമിത്തങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 34

किंफलानि च तानि स्युरुपायो वाथ कीदृशः / इति तद्वचनं श्रुत्वा देवेन्द्रस्य बृहस्पतिः / प्रत्युवाच ततो वाक्यं धर्मार्थसहितं शुभम्

അവയ്ക്ക് എന്ത് ഫലമാകും, ഉപായം എങ്ങനെയാകും? എന്ന വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവേന്ദ്രന്റെ ബൃഹസ്പതി ധർമ്മാർത്ഥസഹിതമായ മംഗളവചനത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 35

कृतस्य कर्मणो राजन्कल्पकोटिशतैरपि / प्रायश्चित्तोपभोगाभ्यां विना नाशो न जायते

ഹേ രാജൻ, ചെയ്ത കർമ്മത്തിന്റെ നാശം നൂറുകോടി കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും സംഭവിക്കില്ല; പ്രായശ്ചിത്തവും ഭോഗവും കൂടാതെ അതിന് ക്ഷയം ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 36

इन्द्र उवाच कर्म वा कीदृशं ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं च कीदृशम् / तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि तन्मे विस्तरतो वद

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, കർമ്മം എങ്ങനെയുള്ളത്? പ്രായശ്ചിത്തം എങ്ങനെയുള്ളത്? അതെല്ലാം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 37

बृहस्पतिरुवाच हननस्तेयहिंसाश्च पानमन्याङ्गनारतिः / कर्म पञ्चविधं प्राहुर्दुष्कृतं धरणीपतेः

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഹത്യ, മോഷണം, ഹിംസ, മദ്യപാനം, പരസ്ത്രീരതി—ഇവയെ ധരണീപതിയുടെ അഞ്ചുവിധ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 38

ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रगोतुरङ्गखरोष्ट्रकाः / चतुष्पदो ऽण्डजाब्जाश्च तिर्यचो ऽनस्थिकास्तथा

ബ്രാഹ്മണ-ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യ-ശൂദ്രർ, പശു-കുതിര-കഴുത-ഒട്ടകം; ചതുഷ്പദങ്ങൾ, അണ്ഡജങ്ങൾ, ജലജങ്ങൾ, തിര്യക്, അസ്ഥിയില്ലാത്തവയും।

Verse 39

अयुतं च सहस्रं च शतं दश तथा दश / दशपञ्चत्रिरेकार्धमानुपूर्व्यादिदं भवेत्

അയുതം, സഹസ്രം, ശതം, ദശം പിന്നെയും ദശം; തുടർന്ന് ദശ, പഞ്ച, ത്രി, ഏക, അർധ—ഈ ക്രമത്തിൽ ഇതു വരുന്നു।

Verse 40

ब्रह्मक्षत्रविशां स्त्रीणामुक्तार्थे पापमादिशेत् / पितृमातृगुरुस्वामि पुत्राणां चैव निष्कृतिः

ബ്രാഹ്മണ-ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യരുടെ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രം പറഞ്ഞ അർത്ഥപ്രകാരം പാപവിധി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; പിതാവ്, മാതാവ്, ഗുരു, സ്വാമി, പുത്രൻ എന്നിവർക്കുള്ള പ്രായശ്ചിത്തവും പറയുന്നു।

Verse 41

गुर्वाज्ञया कृतं पापं तदाज्ञालङ्घनेर्ऽथकम् / दशब्राह्मणभृत्यर्थमेकं हन्याद्द्विजं नृपः

ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചെയ്ത പാപം, ആ ആജ്ഞ ലംഘിക്കുന്നതിനെക്കാൾ (ലഘു)മായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; പത്ത് ബ്രാഹ്മണ-ഭൃത്യരുടെ ഹിതാർത്ഥം രാജാവ് ഒരു ദ്വിജനെ ദണ്ഡിക്കാം (വധിക്കാം)।

Verse 42

शतब्राह्मणभृत्यर्थं ब्राह्मणो ब्राह्मणं तु वा / पञ्चब्रह्मविदामर्थे त्रैश्यमेकं तु दण्डयेत्

നൂറ് ബ്രാഹ്മണ-ഭൃത്യരുടെ ഹിതാർത്ഥം ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണനെയും (ദണ്ഡിക്കാം); അഞ്ചു ബ്രഹ്മവിദരുടെ ഹിതാർത്ഥം ഒരു വൈശ്യനെ ദണ്ഡിക്കണം।

Verse 43

वैश्यं दशविशामर्थे विशां वा दण्डयेत्तथा / तथा शतविशामर्थे द्विजमेकं तु दण्डयेत्

പത്ത് വിശന്മാരുടെ ദണ്ഡത്തിന് തുല്യമായ കുറ്റത്തിൽ വൈശ്യനെയും, അതുപോലെ വിശനെയും ശിക്ഷിക്കണം; നൂറ് വിശന്മാർക്കു തുല്യമായാൽ ഒരു ദ്വിജനെയും ശിക്ഷിക്കണം.

Verse 44

शूद्राणां तु सहस्राणां दण्डयेद्ब्राह्मणं तु वा / तच्छतार्थं तु वा वैश्यं तद्दशार्द्धं तु शूद्रकम्

ആയിരം ശൂദ്രരുടെ ദണ്ഡത്തിന് തുല്യമായാൽ ബ്രാഹ്മണനെ ശിക്ഷിക്കണം; അതിന്റെ നൂറിലൊന്ന് വൈശ്യനെയും, അതിന്റെ പത്തിലൊന്നിന്റെ പകുതി ശൂദ്രനെയും ശിക്ഷിക്കണം.

Verse 45

बन्धूनां चैव मित्राणामिष्टार्थे तु त्रिपादकम् / अर्थं कलत्रपुत्रार्थे स्वात्मार्थे न तु किञ्चन

ബന്ധുക്കളുടെയും സുഹൃത്തുകളുടെയും ഇഷ്ടഹിതത്തിനായി (ധനത്തിന്റെ) മൂന്നു പാദം നൽകണം; ഭാര്യയും പുത്രനും വേണ്ടി (ചില) ധനം, എന്നാൽ സ്വന്തം സ്വാർത്ഥത്തിനായി ഒന്നുമില്ല.

Verse 46

आत्मानं हन्तुमारब्धं ब्राह्मणं क्षत्रियं विशम् / गां वा तुरगमन्यं वा हत्वा दोषैर्न लिप्यते

സ്വയം കൊല്ലാൻ തുടങ്ങുന്ന ബ്രാഹ്മണനെയോ ക്ഷത്രിയനെയോ വൈശ്യനെയോ, അല്ലെങ്കിൽ പശുവിനെയോ കുതിരയെയോ മറ്റു (ജീവിയെ) കൊല്ലാൻ തുടങ്ങുന്നവനെയോ കൊന്നാൽ ദോഷം പതിയുകയില്ല.

Verse 47

आत्मदारात्मजभ्रातृबन्धूनां च द्विजोत्तम / क्रमाद्दशगुणो दोषो रक्षणे च तथा फलम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! സ്വന്തം, ഭാര്യ, പുത്രൻ, സഹോദരൻ, ബന്ധുക്കൾ എന്നിവരുടെ കാര്യത്തിൽ ക്രമമായി (രക്ഷിക്കാതിരുന്നാൽ) ദോഷം പത്തിരട്ടി വർധിക്കും; രക്ഷയിൽ ഫലവും അതുപോലെ (പത്തിരട്ടി) ലഭിക്കും.

Verse 48

भूपद्विजश्रोत्रियवेदविद्व्रतीवेदान्तविद्वेदविदां विनाशे / एकद्विपञ्चाशदथायुतं च स्यान्निष्कृतिश्चेति वदन्ति संतः

ഭൂപൻ, ദ്വിജൻ, ശ്രോത്രിയൻ, വേദവിദ്, വ്രതീ, വേദാന്തവിദ് എന്നിവരെയും പണ്ഡിതരെയും നശിപ്പിച്ചാൽ, സന്മാർ പറയുന്നു—ഒന്ന്, രണ്ട്, അമ്പത്തിയഞ്ച്, കൂടാതെ ഒരു അയുതം (പതിനായിരം) പ്രായശ്ചിത്തമാകുന്നു।

Verse 49

तेषां च रक्षणविधौ हि कृते च दाने पूर्वोदितोत्तरगुणं प्रवदन्ति पुण्यम् / तेषां च दर्शनविधौ नमने चकार्ये शूश्रूषणे ऽपि चरतां सदृशांश्च तेषाम्

അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്ന വിധി നിർവഹിച്ചു ദാനം ചെയ്താൽ, മുൻപ് പറഞ്ഞതിലും ഉത്തമഗുണമുള്ള പുണ്യമെന്ന് പറയുന്നു; അവരുടെ ദർശനം, നമസ്കാരം, ശുശ്രൂഷ (സേവനം), കൂടാതെ അവരുടെപോലെ സദാചാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിലും അതേ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 50

सिंहव्याघ्रमृगादीनि लोकहिंसाकराणि तु / नृपो हन्याच्च सततं देवार्थे ब्राह्मणार्थके

സിംഹം, വ്യാഘ്രം, മൃഗാദികൾ പോലെയുള്ള ലോകഹിംസാകരങ്ങളെ ദേവകാര്യത്തിനും ബ്രാഹ്മണഹിതത്തിനുമായി രാജാവ് എപ്പോഴും വധിക്കണം।

Verse 51

आपत्स्वात्मार्थके चापि हत्वा मेध्यानि भक्षयेत्

ആപത്തിൽ, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായാലും, മേധ്യമായ (ശുദ്ധമായ) ജീവികളെ വധിച്ച് ഭക്ഷിക്കാം।

Verse 52

नात्मार्थे पाचयेदन्न नात्मार्थे पाचयेत्पशून् / देवार्थे ब्राह्मणार्थे वा पचमानो न लिप्यते

സ്വന്തം കാര്യമെന്നു കരുതി അന്നം പാകം ചെയ്യരുത്; സ്വന്തം കാര്യമെന്നു കരുതി മാംസത്തിനായി മൃഗവും പാകം ചെയ്യരുത്. ദേവകാര്യത്തിനോ ബ്രാഹ്മണഹിതത്തിനോ പാകം ചെയ്യുന്നവൻ പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല।

Verse 53

पुरा भगवती माया जगदुज्जीवनोन्मुखी / ससर्ज सर्वदेवांश्च तथैवासुरमानुषान्

പുരാകാലത്ത് ലോകത്തെ ഉജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ ഉന്മുഖയായ ഭഗവതി മായ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും, അതുപോലെ അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 54

तेषां संरक्षणार्थाय पशूनपि चतुर्दश / यज्ञाश्च तद्विधानानि कृत्वा चैनानुवाच ह

അവരുടെ സംരക്ഷണാർത്ഥം പതിനാലു മേധ്യപശുക്കളെയും യജ്ഞങ്ങളെയും അവയുടെ വിധാനങ്ങളെയും സ്ഥാപിച്ച് അവൾ അവരോട് ഉപദേശിച്ചു।

Verse 55

यजध्वं पशुभिर्देवान्विधिनानेन मानवाः / इष्टानि ये प्रदास्यन्ति पुष्टास्ते यज्ञभाविताः

മാനവരേ, ഈ വിധിപ്രകാരം മേധ്യപശുക്കളാൽ ദേവന്മാരെ യജിക്കുവിൻ; യജ്ഞംകൊണ്ട് പുഷ്ടരായി തൃപ്തരായ അവർ നിങ്ങൾക്കിഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകും।

Verse 56

एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः / दरिद्रो नारकश्चैव भवेज्जन्मनि जन्मनि

ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ച ഈ ചക്രം ഇവിടെ അനുസരിക്കാത്തവൻ ജന്മംജന്മം ദരിദ്രനും നരകഗാമിയും ആകുന്നു।

Verse 57

देवतार्थे च पित्रर्थे तथैवाभ्यागते गुरौ / महदागमने चैव हन्यान्मेध्यान्पशून्द्विजः

ദേവതാർത്ഥവും പിതൃാർത്ഥവും, അതിഥിയായി വന്ന ഗുരുവിനും, മഹത്തായ ആഗമനസമയത്തും ദ്വിജൻ മേധ്യപശുക്കളെ ബലി നൽകണം।

Verse 58

आपत्सु ब्राह्मणो मांसं मेध्यमश्नन्न दोषभाक् / विहितानि तु कार्याणि प्रतिषिद्धानि वर्जयेत्

ആപത്തുകാലത്ത് ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധമായ (മേധ്യ) മാംസം ഭക്ഷിച്ചാലും ദോഷഭാഗിയാകുന്നില്ല. എന്നാൽ വിധിപ്രകാരം നിർദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുകയും നിരോധിതങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുകയും വേണം.

Verse 59

पुराभूद्युवनाश्वस्य देवतानां महाक्रतुः / ममायमिति देवानां कलहः समजायत

പുരാതനകാലത്ത് യുവനാശ്വൻ ദേവന്മാർക്കായി മഹാക്രതു (മഹായജ്ഞം) നടത്തി. ‘ഇത് എന്റെതാണ്’ എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവന്മാരിൽ കലഹം ഉദിച്ചു.

Verse 60

तदा विभज्य देवानां मानुषांश्च पशूनपि / विभज्यैकैकशः प्रदाद्ब्रह्मा लोकपितामहः

അപ്പോൾ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും മൃഗങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച്, ഓരോരുത്തർക്കും ഓരോ ഭാഗമായി വിഭജിച്ച് നൽകി.

Verse 61

ततस्तु परमा शक्तिर्भूतसंधसहायिनी / कुपिताभूत्ततो ब्रह्मा तामुवाच नयान्वितः

അതിനുശേഷം ഭൂതസംഘത്തിന് സഹായിനിയായ പരമശക്തി കോപിച്ചു. അപ്പോൾ നയസമ്പന്നനായ ബ്രഹ്മാവ് അവളോട് പറഞ്ഞു.

Verse 62

प्रादुर्भूता समुद्वीक्ष्य भूतानन्दभयान्वितः / प्राञ्जलिः प्रणतस्तुत्वा प्रसीदेति पुनः पुनः

അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതു കണ്ടപ്പോൾ, ആനന്ദവും ഭയവും കലർന്ന നിലയിൽ, അവൻ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ‘പ്രസന്നയാകണമേ’ എന്നു അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 63

प्रादुर्भूता यतो ऽसि त्वं कृतर्थो ऽस्मि पुरो मम / त्वयैतदखिलं कर्म निर्मितं सुशुभाशुभम्

നീ എന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷയായതിനാൽ ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായി. നിനക്കാലാണ് ഈ സമസ്ത കർമ്മം—അത്യന്തം ശുഭവും അശുഭവും—നിർമ്മിതമായത്.

Verse 64

श्रुतयः स्मृतयश्चैव त्वयैव प्रतिपादिताः / त्वयैव कल्पिता यागा मन्मुखात्तु महाक्रतौ

ശ്രുതികളും സ്മൃതികളും നിനക്കാലാണ് പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടത്. മഹാക്രതുവിൽ യാഗങ്ങളും നീ തന്നെയാണ് കല്പിച്ചത്; എന്നാൽ അവ എന്റെ മുഖത്തിലൂടെ പ്രസ്ഫുടിച്ചു.

Verse 65

ये विभक्तास्तु पशवो देवानां परमेश्वरि / ते सर्वे तावकाः संतुभूतानामपि तृप्तये

ഹേ പരമേശ്വരി! ദേവന്മാർക്കായി വിഭജിക്കപ്പെട്ട മൃഗങ്ങൾ എല്ലാം നിനക്കേതായിരിക്കട്ടെ, സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കേണ്ടതിന്.

Verse 66

इत्युक्त्वान्तर्दधे तेषां पुर एव पितामहः / तदुक्तेनैव विधिना चकार च महाक्रतून्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് പിതാമഹൻ അവരുടെ മുമ്പിൽ തന്നേ അന്തർധാനം ചെയ്തു. അവൻ പറഞ്ഞ അതേ വിധിപ്രകാരം മഹാക്രതുക്കൾ നിർവഹിച്ചു.

Verse 67

इयाज च परां शक्तिं हत्वा मेध्यान्पशूनपि / तत्तद्विभागो वेदेषु प्रोक्तत्वादिह नोदितः

അവൻ പരാശക്തിയെ യജിച്ചു; മേധ്യമായ മൃഗങ്ങളെയും ബലിയർപ്പിച്ചു. അവയുടെ വിഭജനങ്ങൾ വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നില്ല.

Verse 68

स्त्रियः शुद्रास्तथा मांसमादद्युर्ब्राह्मणं विना / आपत्सु ब्राह्मणो वापि भक्षयेद्गुर्वनुज्ञया

സ്ത്രീകളും ശൂദ്രരും ബ്രാഹ്മണനില്ലാതെ മാംസം സ്വീകരിക്കാം; ആപത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനും ഗുരുവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭക്ഷിക്കാം.

Verse 69

शिवोद्भवमिद पिण्डमत्यथ शिवतां गतम् / उद्बुध्यस्व पशो त्वं हि नाशिवः सञ्छिवो ह्यसि

ഈ പിണ്ഡം ശിവത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് പരമ ശിവത്വം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഹേ പശുവേ, ഉണരുക—നീ അശിവനല്ല, നീ ശിവൻ തന്നെയാണ്.

Verse 70

ईशः सर्वजगत्कर्ता प्रभवः प्रलयस्तथा / यतो विश्वाधिको रुद्रस्तेन रुद्रो ऽसि वै पशो

ഈശ്വരൻ സർവ്വജഗത്തിന്റെ കര്‍ത്താവും ഉദ്ഭവവും പ്രളയവും ആകുന്നു; റുദ്രൻ വിശ്വാതീതനായതിനാൽ, ഹേ പശുവേ, നീയും റുദ്രൻ തന്നെയാണ്.

Verse 71

अनेन तुरगं गा वा गजोष्ट्रमहिषादिकम् / आत्मार्थं वा परार्थं वा हत्वा दोषैर्न लिप्यते

ഈ വിധിപ്രകാരം കുതിര, പശു, ആന, ഒട്ടകം, മഹിഷം മുതലായവയെ സ്വാർത്ഥത്തിനോ പരാർത്ഥത്തിനോ വധിച്ചാലും ദോഷം പതിയുകയില്ല.

Verse 72

गृहानिष्टकरान्वापि नागाखुबलिवृश्चिकान् / एतद्गृहाश्रमस्थानां क्रियाफलमभीप्सताम् / मनःसंकल्पसिद्धानां महतां शिववर्चसाम्

വീട്ടിന് അനിഷ്ടം വരുത്തുന്ന പാമ്പ്, എലി, ബലി-കീടങ്ങൾ, തേൾ മുതലായവയും—ഇത് ഗൃഹാശ്രമസ്ഥരിൽ കർമഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും, മനസ്സിന്റെ സംകല്പംകൊണ്ട് സിദ്ധരായി ശിവതേജസ്സാൽ ദീപ്തരായ മഹാത്മാക്കൾക്കും ഉള്ള വിധിയാണ്.

Verse 73

पशुयज्ञेन चान्येषामिष्टा पूर्तिकरं भवेत् / जपहोमार्चनाद्यैस्तु तेषामिष्टं च सिध्यति

പശുയജ്ഞംകൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരുടെ ഇഷ്ടപൂർത്തി സംഭവിക്കുന്നു; ജപം, ഹോമം, അർച്ചന മുതലായവകൊണ്ടും അവരുടെ ആഗ്രഹം സിദ്ധിക്കുന്നു.