Shloka 67
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
इयाज च परां शक्तिं हत्वा मेध्यान्पशूनपि / तत्तद्विभागो वेदेषु प्रोक्तत्वादिह नोदितः
Transliteration
iyāja ca parāṃ śaktiṃ hatvā medhyānpaśūnapi / tattadvibhāgo vedeṣu proktatvādiha noditaḥ
Translation
അവൻ പരാശക്തിയെ യജിച്ചു; മേധ്യമായ മൃഗങ്ങളെയും ബലിയർപ്പിച്ചു. അവയുടെ വിഭജനങ്ങൾ വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാൽ ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നില്ല.
Word by Word
इयाजworshipped/sacrificed to
इयाज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पराम्supreme
पराम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘शक्तिम्’ विशेषण
शक्तिम्Power/Śakti
शक्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootहत्वा (कृदन्त; √हन् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having slain)
मेध्यान्fit for sacrifice/pure
मेध्यान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘पशून्’ विशेषण
पशून्animals
पशून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
तत्-तत्-विभागःthe respective division/allotment
तत्-तत्-विभागः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् (प्रातिपदिक) + तत् (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (तस्य तस्य विभागः = respective division); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वेदेषुin the Vedas
वेदेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
प्रोक्तत्वात्because it has been stated
प्रोक्तत्वात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootप्रोक्तत्व (प्रातिपदिक; प्रोक्त + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause) ‘because of being stated’
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रकरणार्थक (here/in this context)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
उदितःis mentioned/stated
उदितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउदित (कृदन्त; √वद्/√दा?; here √वद् in sense ‘to state’ via उद्+√इ?; standard: √वद्/√दिश् not; treat as √वद् ‘said’ is safer as ‘udita’ = ‘spoken/mentioned’)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘विभागः’ इत्यस्य विधेय; न-निषेधेन सह