Shloka 67
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
अथ श्रीभावयोगेन श्रीभावं प्राप्तवाञ्शिवः / ततः प्रसन्ना श्रीदेवी प्रभामण्डलवर्तिनी / अर्धरात्रे पुरः स्थित्वा वाचं प्रोवाच वाङ्मयी
Transliteration
atha śrībhāvayogena śrībhāvaṃ prāptavāñśivaḥ / tataḥ prasannā śrīdevī prabhāmaṇḍalavartinī / ardharātre puraḥ sthitvā vācaṃ provāca vāṅmayī
Translation
അനന്തരം ശ്രീഭാവയോഗത്താൽ ശിവൻ ശ്രീഭാവം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രഭാമണ്ഡലത്തിൽ വസിക്കുന്ന പ്രസന്നയായ ശ്രീദേവി അർദ്ധരാത്രിയിൽ മുന്നിൽ നിന്നു വാങ്മയമായ വചനം ഉച്ചരിച്ചു।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formमङ्गल/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
श्रीभावयोगेनby the yoga of Śrī-bhāva (devotional attitude to Śrī)
श्रीभावयोगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्री-भाव-योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुषः (श्रियाः भावः/श्रीभावः तस्य योगः)
श्रीभावम्the state/attitude of Śrī
श्रीभावम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री-भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
प्राप्तवान्having attained
प्राप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआप् (धातु) प्र- (उपसर्ग) → प्राप्त (कृदन्त)
Formकृदन्त; क्तवत्-प्रत्यय (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शिवः’ इति कर्तरि प्रयोगः
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ततःthereupon
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तद्-प्रभव (thereupon/from that)
प्रसन्नाpleased
प्रसन्ना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘श्रीदेवी’ इति विशेषण
श्रीदेवीGoddess Śrī
श्रीदेवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीरूपा देवी)
प्रभामण्डलवर्तिनीdwelling in a circle of radiance
प्रभामण्डलवर्तिनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रभा-मण्डल-वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (प्रभायाः मण्डले वर्तते इति)
अर्धरात्रेat midnight
अर्धरात्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्ध-रात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषः (रात्रेः अर्धः)
पुरःin front
पुरः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (in front)
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having stood)
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
प्रोवाचshe spoke forth
प्रोवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) प्र- (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
वाङ्मयीembodied as speech
वाङ्मयी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाक् + मय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (वाक्-मयी = speech-embodied)