Shloka 15
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
किरिचकं ज्ञेयचक्रमारूढे रथशेखरम् / धृतातपत्रवलये चामराभ्यां च वीजिते
Transliteration
kiricakaṃ jñeyacakramārūḍhe rathaśekharam / dhṛtātapatravalaye cāmarābhyāṃ ca vījite
Translation
അവർ ‘രഥശേഖരം’ എന്ന ശ്രേഷ്ഠരഥത്തിൽ ആരൂഢരായിരുന്നു; അതിൽ ‘കിരിചക’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ജ്ഞേയചക്രം സ്ഥാപിതം; ഛത്രവലയവും ധരിച്ച് ചാമരങ്ങളാൽ വീശപ്പെടുകയും ചെയ്തു।
Word by Word
किरिचकम्kiricaka (ornament/helmet)
किरिचकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिरिचक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; (proper/technical term; likely a kind of ornament/helmet)
ज्ञेय-चक्रम्the well-known discus
ज्ञेय-चक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञेय + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘the famed/recognizable discus’
आरूढेmounted (upon)
आरूढे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआ-रुह् (धातु) → आरूढ (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘mounted/ascended’ (locative: on/when mounted)
रथ-शेखरम्the foremost chariot
रथ-शेखरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ + शेखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘the crest/jewel among chariots’
धृत-आतपत्र-वलयेwith the held parasol-ring
धृत-आतपत्र-वलये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootधृत (कृदन्त) + आतपत्र + वलय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in/with the canopy-ring held’ (having a held parasol-encirclement)
चामराभ्याम्with two chowries
चामराभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचामर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), द्विवचन; ‘with two yak-tail fans’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वीजितेbeing fanned
वीजिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवीज् (धातु) → वीजित (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘fanned’ (locative: being fanned)