Shloka 14
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अथ भण्डकनीयांसावागतौ युद्धदुर्मदौ / निशम्य युगपद्योद्धं मन्त्रिणीदण्डनायके
Transliteration
atha bhaṇḍakanīyāṃsāvāgatau yuddhadurmadau / niśamya yugapadyoddhaṃ mantriṇīdaṇḍanāyake
Translation
അപ്പോൾ യുദ്ധദുര്മദരായ ഭണ്ഡകന്റെ രണ്ടു ഇളയവർ എത്തി; മന്ത്രിണിയും ദണ്ഡനായികയും ഒരുമിച്ച് യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങിയെന്ന് കേട്ട്।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
भण्डकनीयांसौthe two (named) Bhaṇḍakanīyāṃs
भण्डकनीयांसौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्डकनीयांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; (two persons named) Bhaṇḍakanīyāṃsau
आगतौhaving arrived
आगतौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘having come/arrived’
युद्ध-दुर्मदौbattle-maddened
युद्ध-दुर्मदौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुद्ध + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; युद्धे दुर्मदौ = mad with battle-fury
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootनि-शम् (धातु) → निशम्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having heard/learned’
युगपत्simultaneously
युगपत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
Formकाल/रीति-अव्यय (simultaneously)
योद्धम्the warrior
योद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘fighter/warrior’
मन्त्रिणी-दण्डनायकेin/with the ministeress and the commander
मन्त्रिणी-दण्डनायके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी + दण्डनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), द्विवचन; ‘in/with the ministeress and the commander of punishment’ (locative dual)