Shloka 100
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अङ्कुशेनातितीक्ष्णेन तुरगा रोहिणी रणे / उलूकजितमुन्मथ्य परलोकातिथिं व्यधात्
Transliteration
aṅkuśenātitīkṣṇena turagā rohiṇī raṇe / ulūkajitamunmathya paralokātithiṃ vyadhāt
Translation
യുദ്ധത്തിൽ രോഹിണി അതിതീക്ഷ്ണമായ അങ്കുശംകൊണ്ട് കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഉലൂകജിതനെ കുലുക്കി പരലോകത്തിന്റെ അതിഥിയാക്കി.
Word by Word
aṅkuśenawith a goad
aṅkuśena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaṅkuśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
ati-tīkṣṇenavery sharp
ati-tīkṣṇena:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + tīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; अव्ययीभावः (ati + tīkṣṇa)
turagāTuragā (the woman named)
turagā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootturagā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
rohiṇīRohiṇī (the woman named)
rohiṇī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrohiṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; apposition to turagā
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
ulūka-jitamUlūkajita (a warrior named)
ulūka-jitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootulūka + jita (√ji, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (ulūkena jitaḥ / ulūkasya jitaḥ) — proper name
unmathyahaving crushed / having agitated
unmathya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootud + math (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; 'having churned up/overpowered'
paraloka-atithima guest of the next world (i.e., one sent to death)
paraloka-atithim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparaloka + atithi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (paralokasya atithiḥ)
vyadhātmade / rendered
vyadhāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + dhā (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन