Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने दण्डनाथाश्यामलासेनायात्रा नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ राजनायिका श्रिताज्वलिताङ्कुशा फणिसमानपाशभृत् / कलनिक्वणद्वलयमैक्ष्वं धनुर्दधती प्रदीप्तकुसुमेषुपञ्चका

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ, ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യ സംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘ദണ്ഡനാഥാ-ശ്യാമലാ-സേനായാത്ര’ എന്ന പതിനേഴാം അധ്യായം. തുടർന്ന് രാജനായിക, ജ്വലിക്കുന്ന അങ്കുശത്തെ ആശ്രയിച്ച്, പാമ്പുസമാനമായ പാശം ധരിച്ച്, മധുര നിക്വണധ്വനിയുള്ള വളയങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി, ഇക്ഷുധനുസ്സു ധരിച്ചു, പ്രദീപ്ത കുസുമബാണങ്ങളുടെ പഞ്ചകം കൈവശം വച്ച് പ്രത്യക്ഷയായി।

Verse 2

उदयत्सहत्स्रमहसा सहस्रतो ऽप्यतिपाटलं निजवपुः प्रभाझरम् / किरती दिशासु वदनस्य कान्तिभिः सृजतीव चन्द्रमयमभ्रमण्डलम्

ഉദയിക്കുന്ന സഹസ്ര സൂര്യന്മാരുടെ മഹിമയെയും അതിക്രമിക്കുന്ന അതിപാടല-അരുണമായ അവളുടെ ദേഹം പ്രകാശധാരയായി തിളങ്ങി; മുഖകാന്തികൾ ദിക്കുകളിലേക്കു ചിതറിച്ച്, ചന്ദ്രമയമായ മേഘമണ്ഡലം സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു।

Verse 3

दशयोजनायतिमाता जगत्त्रयीमभिवृण्वता विशदमौक्तिकात्मना / धवलातपत्रवलयेन भासुरा शशिमण्डलस्य सखितामुपेयुषा

പത്ത് യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള, വിശദ മൗക്തികസ്വഭാവമുള്ള ധവളാതപത്രവലയം ജഗത്ത്രയത്തെ മൂടി ദീപ്തമായി; അത് ശശിമണ്ഡലത്തിന്റെ സഖിത്വം നേടിയതുപോലെ തോന്നി।

Verse 4

अभिवीजिता च मणिकान्तशोभिना विजयादिमुख्यपरिचारिकागणैः / नवचन्द्रिकालहरिकान्तिकन्दलीचतुरेण चामरचतुष्टयेन च

അവൾ മണികാന്തിയുടെ ശോഭയാൽ ദീപ്തമായ വിജയാദി മുഖ്യപരിചാരികാഗണങ്ങളാലും, നവചന്ദ്രികപോലെ ശീതളകാന്തിയുള്ള നാലു ചാമരങ്ങളാലും നിരന്തരം വീശപ്പെടുകയായിരുന്നു।

Verse 5

शक्त्यैकराज्यपदवीमभिसूचयन्ती साम्राज्यचिह्नशतमण्डितसैन्यदेशा / संगीतवाद्यरचनाभिरथामरीणां संस्तूयमानविभवा विशदप्रकाशा

അവൾ തന്റെ ശക്തിയാൽ ഏകച്ഛത്ര രാജപദവി സൂചിപ്പിച്ചു; സാമ്രാജ്യചിഹ്നങ്ങളുടെ നൂറുകണക്കിന് അലങ്കാരങ്ങളാൽ അവളുടെ സൈന്യഭൂമി മണ്ടിതമായിരുന്നു; ദിവ്യ അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഗീത-വാദ്യക്രമങ്ങളാൽ അവളുടെ വൈഭവം സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു, അവളുടെ പ്രകാശം നിർമലമായിരുന്നു।

Verse 6

वाचामगोचरमगोचरमेव बुद्धेरीदृक्तया न कलनीयमनन्यतुल्यम्

അത് വാക്കുകളുടെ അഗോചരവും, ബുദ്ധിയുടെയും അഗോചരവുമാണ്; ഇത്തരമൊരു മഹിമയിൽ അതിനെ അളക്കാൻ കഴിയില്ല—അത് അനന്യതുല്യം।

Verse 7

त्रैलोक्यगर्भपरिपूरितशक्तिचक्रसाम्राज्यसंपदभिमानमभिस्पृशन्ती / आबद्धभक्तिविपुलाञ्जलिशेखराणामारादहंप्रथमिका कृतसेवनानाम्

അവൾ ത്രൈലോക്യഗർഭം നിറയ്ക്കുന്ന ശക്തിചക്രവും സാമ്രാജ്യസമ്പത്തും നൽകുന്ന അഭിമാനം സ്പർശിച്ചു; ബന്ധിതഭക്തിയോടെ മഹത്തായ അഞ്ജലി ശിരസ്സിൽ ധരിച്ച് സേവിക്കുന്നവർക്കരികെ അവൾ ‘ഞാനേ ആദ്യം’ എന്നപോലെ പ്രാധാന്യത്തോടെ തെളിഞ്ഞു।

Verse 8

ब्रह्मेशविष्णुवृषमुख्यसुरोत्तमानां वक्त्राणिवर्षितनुतीनि कटाक्षयन्ती / उद्दीप्तपुष्पशरपञ्चकतः समुत्थैज्योतिर्मयं त्रिभुवनं सहसा दधाना

അവൾ ബ്രഹ്മാ, ഈശൻ, വിഷ്ണു, വൃഷമുഖ്യൻ മുതലായ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാരുടെ മുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വർഷിച്ച സ്തുതികളെ കടാക്ഷിച്ചു; ഉദ്ദീപ്ത പുഷ്പശരങ്ങളുടെ പഞ്ചകത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച തേജസ്സാൽ പെട്ടെന്ന് ത്രിഭുവനത്തെ ജ്യോതിര്മയമാക്കി ധരിച്ചു।

Verse 9

विद्युत्समद्युतिभिरप्सरसां समूहैर्विक्षिप्यमाणजयमङ्गललाजवर्षा / कामेश्वरीप्रभृतिभिः कमनीयभाभिः संग्रामवेषरचनासुमनोहराभिः

മിന്നലിനെപ്പോലെയുള്ള ദ്യുതിയുള്ള അപ്സരാസമൂഹങ്ങൾ ജയമംഗളസൂചക അക്ഷതവർഷം ചിതറിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, കാമേശ്വരി മുതലായ മനോഹരകാന്തിയുള്ളവർ യുദ്ധവേഷാലങ്കാരത്തിൽ അത്യന്തം രമണീയരായി തോന്നി.

Verse 10

दीप्तायुधद्युतितिरस्कृत भास्कराभिर्नित्याभिरङ्घ्रिसविधे समुपाक्यमाना / श्रीचक्रनामतिलकं दशयोजनातितुङ्गध्वजोल्लिखितमेघकदंबमुच्चैः

ദീപ്തായുധങ്ങളുടെ ദ്യുതിയാൽ സൂര്യപ്രഭയും മങ്ങുന്ന നിത്യാദേവിമാർ പാദസന്നിധിയിൽ എത്തി സേവിച്ചു; ‘ശ്രീചക്ര’ എന്ന തിലകം പത്ത് യോജന ഉയരമുള്ള ധ്വജം തൊട്ട മേഘക്കൂട്ടംപോലെ ഉയർന്ന് പ്രകാശിച്ചു.

Verse 11

तीव्राभिरावणसुशक्तिपरंपरभिर्युक्तं रथं समरकर्मणि चालयन्ती / प्रोद्यत्पिशङ्गरुचिभागमलांशुकेन वीतामनोहररुचिस्समरे व्यभासीत्

തീവ്രവും അതിശക്തവുമായ ആയുധപരമ്പരകളാൽ യുക്തമായ രഥം സമരകർമ്മത്തിൽ ഓടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഉദയിക്കുന്ന മഞ്ഞനിറ ദ്യുതിഭാഗമുള്ള നിർമ്മല വസ്ത്രം ധരിച്ച് അവൾ യുദ്ധത്തിൽ മനോഹര തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു.

Verse 12

पञ्चाधिकैर्विशतिनामरत्नैः प्रपञ्चपापप्रशमातिदक्षैः / संस्तूयमाना ललिता मरुद्भिः संग्राममुद्दिश्य समुच्चचाल

ലോകപാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കാൻ അത്യന്തം ദക്ഷമായ ഇരുപത്തിയഞ്ച് നാമരത്നങ്ങളാൽ മരുത്ഗണങ്ങൾ സ്തുതിക്കുമ്പോൾ, ലലിതാ ദേവി യുദ്ധത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നോട്ട് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 13

अगस्त्य उवाच वीजिवक्त्र महाबुद्धे पञ्चविंशतिनामभिः / ललितापरमेशान्या देहि कर्णरसायनम्

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു— ഹേ വീജിവക്ത്ര, മഹാബുദ്ധിമാനേ! ലലിതാ പരമേശ്വരിയുടെ ഇരുപത്തിയഞ്ച് നാമങ്ങളാൽ എനിക്ക് കർണരസായനം—ശ്രവണാമൃതം—നൽകണമേ.

Verse 14

हयग्रीव उवाच सिंहासना श्रीललिता महाराज्ञी पराङ्कुशा / चापिनी त्रिपुरा चैव महात्रिपुरसुन्दरी

ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു— അവൾ സിംഹാസനാരൂഢയായ ശ്രീലലിത, മഹാരാജ്ഞി, പരാങ്കുശാ, ധനുർധാരിണി, ത്രിപുരയും മഹാത്രിപുരസുന്ദരിയും ആകുന്നു।

Verse 15

सुन्दरी चक्रनाथा च साम्राजी चक्रिणी तथा / चक्रेश्वरी महादेवी कामेशी परमेश्वरी

അവൾ സുന്ദരി, ചക്രനാഥാ, സാമ്രാജ്ഞി, ചക്രിണി; ചക്രേശ്വരി, മഹാദേവി, കാമേശി, പരമേശ്വരി.

Verse 16

कामराजप्रिया कामकोटिगा चक्रवर्तिनी / महाविद्या शिवानङ्गवल्लभा सर्वपाटला

അവൾ കാമരാജപ്രിയ, കാമകോടിഗാ, ചക്രവർത്തിനി; മഹാവിദ്യ, ശിവാ, അനംഗവല്ലഭാ, സർവപാടലാ.

Verse 17

कुलनाथाम्नायनाथा सर्वाम्नायनिवासिनी / शृङ्गारनायिका चेति पञ्चविंशतिनामभिः

അവൾ കുലനാഥാ, ആമ്നായനാഥാ, സർവ ആമ്നായങ്ങളിലും വസിക്കുന്നവൾ, ശൃംഗാരനായികാ—ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തിയഞ്ച് നാമങ്ങളാൽ (സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു)।

Verse 18

स्तुवन्ति ये महाभागां ललितां परमेश्वरीम् / ते प्राप्नुवन्ति सौभाग्यमष्टौ सिद्धीर्महद्यशः

മഹാഭാഗയായ പരമേശ്വരി ലലിതയെ സ്തുതിക്കുന്നവർ സൗഭാഗ്യം, അഷ്ടസിദ്ധികൾ, മഹായശസ് എന്നിവ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 19

इत्थं प्रचण्डसंरंभं चालयन्ती महद्बलम् / भण्डासुरं प्रति क्रुद्धा चचाल ललितांबिका

ഇങ്ങനെ പ്രചണ്ഡോത്സാഹത്തോടെ മഹാബലത്തെ കുലുക്കിക്കൊണ്ട്, ഭണ്ഡാസുരനോടു ക്രുദ്ധയായി ലലിതാംബിക മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।