Shloka 11
Daṇḍanātha-Śyāmalā Senāyātrā (The Marshal Śyāmalā’s Military Procession) / दण्डनाथश्यामला सेनायात्रा
Devanagari script
तीव्राभिरावणसुशक्तिपरंपरभिर्युक्तं रथं समरकर्मणि चालयन्ती / प्रोद्यत्पिशङ्गरुचिभागमलांशुकेन वीतामनोहररुचिस्समरे व्यभासीत्
Transliteration
tīvrābhirāvaṇasuśaktiparaṃparabhiryuktaṃ rathaṃ samarakarmaṇi cālayantī / prodyatpiśaṅgarucibhāgamalāṃśukena vītāmanohararucissamare vyabhāsīt
Translation
തീവ്രവും അതിശക്തവുമായ ആയുധപരമ്പരകളാൽ യുക്തമായ രഥം സമരകർമ്മത്തിൽ ഓടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഉദയിക്കുന്ന മഞ്ഞനിറ ദ്യുതിഭാഗമുള്ള നിർമ്മല വസ്ത്രം ധരിച്ച് അവൾ യുദ്ധത്തിൽ മനോഹര തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു.
Word by Word
तीव्राभिःwith fierce
तीव्राभिः:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन (परंपराभिः इत्यस्य विशेषणम्)
आवण-सु-शक्ति-परंपराभिःwith a succession of excellent powers/energies
आवण-सु-शक्ति-परंपराभिः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootआवण (प्रातिपदिक; ‘आवण’/‘रावण’ पाठभेदसम्भवः) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक) + परंपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुशक्तीनां परंपरा)
युक्तम्yoked/connected
युक्तम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (रथम् इत्यस्य विशेषणम्)
रथम्chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
समर-कर्मणिin the act of battle
समर-कर्मणि:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (समरे कर्म)
चालयन्तीdriving (it)
चालयन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचाल्/चल् (धातु; causative/णिच्)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्तः (शतृ), प्रथमा एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘चालयन्ती’ = causing to move/driving
प्रोद्यत्-पिशङ्ग-रुचि-भाग-मल-अंशुकेनwith a garment having portions of rising tawny sheen (and) spotless
प्रोद्यत्-पिशङ्ग-रुचि-भाग-मल-अंशुकेन:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootप्र-उद्-यत् (कृदन्त; यत् धातु) + पिशङ्ग (प्रातिपदिक) + रुचि (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक) + अंशुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; समासः—बहुपदतत्पुरुषः (प्रोद्यत्पिशङ्गरुचेः भागः, मलम्; तेन अंशुकेन)
वीत-आ-मनोहर-रुचिःhaving captivating radiance
वीत-आ-मनोहर-रुचिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवीत (प्रातिपदिक/कृदन्त; वि-इ धातु ‘वीत’ = devoid/removed) + आ (उपसर्ग) + मनोहर (प्रातिपदिक) + रुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मनोहररुचिः यस्याः; वीत- इति विशेषणपूर्वक)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन
व्यभासीत्shone forth
व्यभासीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भास् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्