Shloka 20
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
अरिघ्नी चेति सम्प्रोक्तं नामद्वादशकं मुने / नामद्वादशकाभिख्यवज्रपञ्जरमध्यगः / संकटे दुःखमाप्नोति न कदाचन मानवः
Transliteration
arighnī ceti samproktaṃ nāmadvādaśakaṃ mune / nāmadvādaśakābhikhyavajrapañjaramadhyagaḥ / saṃkaṭe duḥkhamāpnoti na kadācana mānavaḥ
Translation
ഹേ മുനേ, ‘അരിഘ്നീ’ മുതലായ ഈ ദ്വാദശ നാമങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ നാമദ്വാദശകമെന്ന വജ്രപഞ്ജരത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ ആശ്രയിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ദുരിതത്തിൽ പോലും ഒരിക്കലും ദുഃഖം പ്രാപിക്കുകയില്ല.
Word by Word
अरिघ्नी(the name) Arighnī
अरिघ्नी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअरिघ्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (proper name)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिबोधक अव्यय (quotative particle)
सम्प्रोक्तम्has been proclaimed
सम्प्रोक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सम्यक् प्रोक्तम्’ = ‘well declared’
नाम-द्वादशकम्the set of twelve names
नाम-द्वादशकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + द्वादशक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (names’ set-of-twelve)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
नाम-द्वादशक-अभिख्य-वज्र-पञ्जर-मध्यगः(one) situated within the vajra-cage called ‘the twelve names’
नाम-द्वादशक-अभिख्य-वज्र-पञ्जर-मध्यगः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + द्वादशक (प्रातिपदिक) + अभिख्य (प्रातिपदिक) + वज्र (प्रातिपदिक) + पञ्जर (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘ग’ = going)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः; ‘नामद्वादशकाभिख्य’ = ‘called the twelve-names’, ‘वज्रपञ्जर’ = ‘vajra-cage’, ‘मध्यग’ = ‘situated in the middle’
संकटेin distress
संकटे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंकट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आप्नोतिattains/gets
आप्नोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
कदाचनever/at any time
कदाचन:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
मानवःa man/person
मानवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन