Shloka 18
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
हयग्रीव उवाच शृणु द्वादशनामानि तस्या देव्या घटोद्भव / यदाकर्णनमात्रेण प्रसन्ना सा भविष्यति / पञ्चमी दण्डनाथा च संकेता समयेश्वरी
Transliteration
hayagrīva uvāca śṛṇu dvādaśanāmāni tasyā devyā ghaṭodbhava / yadākarṇanamātreṇa prasannā sā bhaviṣyati / pañcamī daṇḍanāthā ca saṃketā samayeśvarī
Translation
ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു—ഘടോദ്ഭവാ, ആ ദേവിയുടെ പന്ത്രണ്ടു നാമങ്ങൾ കേൾക്കുക; കേൾവിമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അവൾ പ്രസന്നയാകും—പഞ്ചമി, ദണ്ഡനാഥാ, സംകേതാ, സമയേശ്വരി.
Word by Word
हयग्रीवःHayagrīva
हयग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + ग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहि—‘हयस्य ग्रीवा यस्य’ (horse-necked)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
द्वादश-नामानिtwelve names
द्वादश-नामानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (षष्ठी/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
देव्याःof the goddess
देव्याः:
Sambandha (षष्ठी/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
घट-उद्भवO pot-born one
घट-उद्भव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootघट (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन एकवचन; तत्पुरुष—‘घटात् उद्भवः’ (born from a pot)
यत्when/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सम्बन्धवाचक; अत्र ‘यत् ...’ (that which/when)
आकर्णन-मात्रेणby mere hearing
आकर्णन-मात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआ + कर्णन (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन; तत्पुरुष—‘आकर्णनस्य मात्रम्’ (mere hearing); करण
प्रसन्नाpleased
प्रसन्ना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषण (of सा)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; सर्वनाम
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल/Future); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
पञ्चमीPañcamī
पञ्चमी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्चमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; नाम (देव्याः नाम)
दण्ड-नाथाDaṇḍanāthā
दण्ड-नाथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; तत्पुरुष—‘दण्डस्य नाथा’ (mistress of punishment/rod)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
संकेताSaṃketā
संकेता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंकेत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; नाम
समय-ईश्वरीSamayeśvarī
समय-ईश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; तत्पुरुष—‘समयस्य ईश्वरी’ (mistress of the appointed time/compact)