Shloka 75
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
ततः समुत्थितो देवो महाशास्ता महाबलः / अनेककोटिदैत्येन्द्रगर्वनिर्वापणक्षमः
Transliteration
tataḥ samutthito devo mahāśāstā mahābalaḥ / anekakoṭidaityendragarvanirvāpaṇakṣamaḥ
Translation
അപ്പോൾ മഹാബലനായ മഹാശാസ്താ ദേവൻ ഉദ്ഭവിച്ചു; അനേകം കോടി ദൈത്യേന്ദ്രന്മാരുടെ ഗർവ്വം ശമിപ്പാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ.
Word by Word
ततःthereupon
ततः:
हेतु/अनन्तरकाल (Discourse-time marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (from that/thereupon)
समुत्थितःarisen
समुत्थितः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + स्था (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen/stood up’
देवःthe god
देवः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाशास्ताthe great ruler
महाशास्ता:
सम्बोधन/कर्ता-समनाधिकरण (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootमहā + शास्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: महān शास्ता (great ruler/teacher)
महाबलःmighty
महाबलः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootमहā + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘of great strength’
अनेककोटिदैत्येन्द्रगर्वनिर्वापणक्षमःable to quell the pride of countless demon-kings
अनेककोटिदैत्येन्द्रगर्वनिर्वापणक्षमः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअनेक + कोटि + दैत्येन्द्र + गर्व + निर्वापण + क्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: (अनेककोटि) (many crores) + (दैत्येन्द्रगर्व) (pride of demon-kings) + (निर्वापण) (quenching) + क्षम (capable)