Shloka 38
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तिरोहितामदृष्ट्वा तां दृष्ट्वा शून्यं च पात्रकम् / ज्वलन्मन्युमुखा दैत्या युद्धाय पुनरुत्थिताः
Transliteration
tirohitāmadṛṣṭvā tāṃ dṛṣṭvā śūnyaṃ ca pātrakam / jvalanmanyumukhā daityā yuddhāya punarutthitāḥ
Translation
അവൾ അന്തർധാനമായതു കാണാതെ, പാത്രം ശൂന്യമെന്നു കണ്ടപ്പോൾ, ക്രോധം ജ്വലിക്കുന്ന മുഖങ്ങളോടെ ദൈത്യർ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി എഴുന്നേറ്റു।
Word by Word
तिरोहिताम्the hidden (one)
तिरोहिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतिरोहिता (प्रातिपदिक; √धा/√हित?—past passive participle used adjectivally)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; feminine accusative singular; (object of ‘not seeing’)
अदृष्ट्वाnot having seen
अदृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; absolutive)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘not having seen’ (नञ्-पूर्वक)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pronoun ‘her’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; absolutive)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’
शून्यम्empty
शून्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective used substantively
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध; connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पात्रकम्the vessel/cup
पात्रकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपात्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; diminutive/secondary noun
ज्वलत्-मन्यु-मुखाःwith faces blazing with anger
ज्वलत्-मन्यु-मुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्वलत् (√ज्वल्, वर्तमानकृदन्त) + मन्यु (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘whose faces (are) with blazing wrath’
दैत्याḥthe Daityas (demons)
दैत्याḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Prayojana/Sampradana (प्रयोजन/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; dative of purpose
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उत्थिताःrose up
उत्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त (past passive participle) used as finite sense; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘risen/stood up’