Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

नानारूपं च भूतानां कृतानां च प्रपञ्चनम् / वेदशब्देभ्य एवादौ निर्ममे स महेश्वरः

nānārūpaṃ ca bhūtānāṃ kṛtānāṃ ca prapañcanam / vedaśabdebhya evādau nirmame sa maheśvaraḥ

മഹേശ്വരൻ ആദിയിൽ വേദശബ്ദങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ സൃഷ്ടഭൂതങ്ങളുടെ നാനാരൂപവും കൃതജഗത്തിന്റെ വിപുലതയും നിർമ്മിച്ചു।

nānā-rūpamvaried form
nānā-rūpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnānā (अव्यय) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) compound; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2 विभक्ति), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक)
bhūtānāmof beings
bhūtānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
kṛtānāmof the created
kṛtānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ धातु)
FormPast passive participle (क्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक)
prapañcanammanifestation/expansion
prapañcanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprapañcana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2 विभक्ति), Singular (एकवचन)
veda-śabdebhyaḥfrom Vedic words
veda-śabdebhyaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक) + śabda (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5 विभक्ति), Plural (बहुवचन)
evaindeed
eva:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चय/अवधारण)
ādauin the beginning
ādau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootādi (प्रातिपदिक)
FormLocative used adverbially; Adverb (क्रियाविशेषण), Locative singular (7 एकवचन) of ādi
nirmamecreated/formed
nirmame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√mā (धातु)
FormPerfect/liṭ (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1 विभक्ति), Singular (एकवचन)
mahā-īśvaraḥthe Great Lord
mahā-īśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1 विभक्ति), Singular (एकवचन)