Shloka 108
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
श्रौतस्मार्त्ते कृतानां च धर्मे सप्तर्षिदर्शिते / केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीहायुगक्षयात्
Transliteration
śrautasmārtte kṛtānāṃ ca dharme saptarṣidarśite / keciddharmavyavasthārthaṃ tiṣṭhantīhāyugakṣayāt
Translation
ശ്രൗത‑സ്മാർത്തമായി ആചരിക്കപ്പെട്ട, സപ്തർഷികൾ ദർശിപ്പിച്ച ധർമ്മത്തിൽ—ചില മുനിമാർ ഇവിടെ ധർമ്മവ്യവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ യുഗക്ഷയം വരെയും നിലകൊള്ളുന്നു।
Word by Word
श्रौतस्मार्तेin the śrauta and smārta (traditions)
श्रौतस्मार्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootश्रौत + स्मार्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (locative of sphere: 'in śrauta and smārta [dharma]')
कृतानाम्of (rites) performed
कृतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used adjectivally: 'of those done/performed'
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
धर्मेin dharma
धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सप्तर्षिदर्शितेshown by the seven sages
सप्तर्षिदर्शिते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त + ऋषि + दर्शित (प्रातिपदिक; दर्शित = कृदन्त from √दृश्)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् धर्मे इति पदस्य: 'shown by the seven seers'
केचित्some (persons)
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun)
धर्मव्यवस्थार्थम्for (the) establishment of dharma
धर्मव्यवस्थार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootधर्म + व्यवस्था + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रयोजनार्थे (accusative of purpose): 'for the purpose of establishing dharma'
तिष्ठन्तिthey remain/stand
तिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
इहhere
इह:
Deshadhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
आup to
आ:
Avadhi (अवधि)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय)
Formअवधि-निर्देशक-अव्यय (limit-marker: 'up to')
युगक्षयात्until the end of the yuga
युगक्षयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयुग + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative of limit/source): 'from/until the end of the age'