Shloka 107
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वर्णाश्रमाचारयुक्तः श्रौतः स्मार्त्तो द्विधा तु सः / ततस्तेषु क्रियावत्सु वर्तन्ते वै प्रजाः कृते
Transliteration
varṇāśramācārayuktaḥ śrautaḥ smārtto dvidhā tu saḥ / tatasteṣu kriyāvatsu vartante vai prajāḥ kṛte
Translation
ആ ധർമ്മം വർണാശ്രമാചാരയുക്തമാണ്; അത് രണ്ടുവിധം—ശ്രൗതവും സ്മാർത്തവും. പിന്നെ കൃതയുഗത്തിൽ ക്രിയാനിഷ്ഠരായവരിൽ പ്രജകൾ തീർച്ചയായും അതനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു.
Word by Word
वर्णाश्रमाचारयुक्तःendowed with varṇa- and āśrama-conduct
वर्णाश्रमाचारयुक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवर्ण + आश्रम + आचार + युक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (वर्णाश्रमाचारैः युक्तः)
श्रौतःVedic/Śrauta
श्रौतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
स्मार्त्तःSmārta (based on smṛti)
स्मार्त्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्मार्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
द्विधाin two ways
द्विधा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb: 'in two ways')
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
सःthat/it/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
तेषुamong them/in them
तेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative), बहुवचन; सर्वनाम
क्रियावत्सुamong those engaged in rites/actions
क्रियावत्सु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootक्रियावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), बहुवचन; विशेषण
वर्तन्तेproceed/continue
वर्तन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
वैcertainly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कृतेin the Kṛta (age)
कृते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; 'कृतयुगे' इत्यर्थे (locative of time)