Shloka 109
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
मन्वन्तराधिकारेषु तिष्ठन्ति मुनयस्तु वै / यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्विह तपेन तु
Transliteration
manvantarādhikāreṣu tiṣṭhanti munayastu vai / yathā dāvapradagdheṣu tṛṇeṣviha tapena tu
Translation
മന്വന്തരാധികാരകാലങ്ങളിൽ മുനിമാർ നിശ്ചയമായി നിലകൊള്ളുന്നു; കാട്ടുതീയിൽ കത്തിയ പുല്ല് ഇവിടെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ വീണ്ടും മുളയ്ക്കുന്നതുപോലെ।
Word by Word
मन्वन्तराधिकारेषुin the manvantara-periods/administrations
मन्वन्तराधिकारेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर + अधिकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण (locative): 'in the jurisdictions/periods of manvantaras'
तिष्ठन्तिthey remain
तिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: 'but/indeed')
वैcertainly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
यथाjust as
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (comparative: 'as/just as')
दावप्रदग्धेषुin (those) burnt by wildfire
दावप्रदग्धेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदाव + प्रदग्ध (प्रातिपदिक; प्रदग्ध = कृदन्त from √दह्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त: 'burnt by forest-fire' (qualifying tṛṇeṣu)
तृणेषुin grasses
तृणेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
इहhere
इह:
Deshadhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb)
तपेनby austerity
तपेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental): 'by austerity/heat'
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय-अव्यय (particle)