Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa

Measures of Time and the Four Yugas

पुनः स्वायंभुवो दृष्ट्वा याथातथ्यं प्रजापतिः / ध्यात्वा तु शतरूपायां पुत्रौ स उदपादयत्

punaḥ svāyaṃbhuvo dṛṣṭvā yāthātathyaṃ prajāpatiḥ / dhyātvā tu śatarūpāyāṃ putrau sa udapādayat

വീണ്ടും സ്വായംഭുവ പ്രജാപതി യാഥാർത്ഥ്യം കണ്ടു, ശതരൂപയിൽ ധ്യാനിച്ച് രണ്ട് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു।

punaḥagain
punaḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; 'again'
svāyaṃbhuvaḥSvāyambhuva (Manu)
svāyaṃbhuvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvāyaṃbhuva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; epithet of Manu/Prajāpati
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormKtvā-pratyaya (क्त्वा/absolutive), pūrvakāla-kriyā (prior action)
yāthātathyamthe true state of affairs
yāthātathyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyāthātathya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana
prajāpatiḥthe Lord of creatures (Prajāpati)
prajāpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
dhyātvāhaving meditated
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dhyai (धातु)
FormKtvā-pratyaya (absolutive), pūrvakāla-kriyā
tuthen, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (emphasis/contrast)
śatarūpāyāmin/with Śatarūpā
śatarūpāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśatarūpā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī (Locative), Ekavacana
putrautwo sons
putrau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/Accusative), Dvivacana (द्विवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
udapādayatproduced, brought forth
udapādayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootud√pad (धातु; causative sense 'to produce')
FormLuṅ-lakāra (लुङ्/Aorist), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada