Shloka 4
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता / सहता तपसा युक्तं किमर्थं मां जिगीष्सि
Transliteration
kasya tvaṃ subhage kā vā duḥkhite mayi duḥkhitā / sahatā tapasā yuktaṃ kimarthaṃ māṃ jigīṣsi
Translation
ഹേ സുന്ദരിയേ! നീ ആരുടേതാണ്, അല്ലെങ്കിൽ നീ ആരാണ്? ഞാൻ ദുഃഖിതനായാൽ നീയും ദുഃഖിതയാകുന്നു. തപസ്സിൽ യുക്തയായി സഹിഷ്ണുതയോടെ നീ എന്തിന് എന്നെ ജയിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
Word by Word
कस्यof whom
कस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
सुभगेO fortunate one
सुभगे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootसुभग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
काwho (f.)
का:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
वाor
वा:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle ‘or’)
दुःखितेwhen (I am) distressed / in (me) distressed
दुःखिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootदुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण
मयिin me
मयि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; प्रथमपुरुष-सर्वनाम
दुःखिताdistressed
दुःखिता:
कर्तृविशेषण (Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
सहताhaving endured
सहता:
कर्तृविशेषण (Agent qualifier)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘endured’
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन
युक्तम्proper/fitting
युक्तम्:
विधेय (Predicate adjective/impersonal)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषण/भाववाचक प्रयोग (‘it is fitting’)
किमर्थम्for what purpose/why
किमर्थम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिमर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (interrogative adverb)
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/Direct object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रथमपुरुष-सर्वनाम
जिगीषसिyou wish to conquer
जिगीषसि:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; सन्नन्त (Desiderative) ‘to wish to conquer’