Shloka 16
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽथ देवानां मन्त्रचोदितः / काव्यस्य रूपमास्थाय सो ऽसुरान्समभाषत
Transliteration
buddhvā tadantaraṃ so 'tha devānāṃ mantracoditaḥ / kāvyasya rūpamāsthāya so 'surānsamabhāṣata
Translation
ആ ഇടവേള അറിഞ്ഞ്, ദേവന്മാരുടെ മന്ത്രപ്രേരണയാൽ അവൻ കാവ്യന്റെ രൂപം ധരിച്ചു അസുരന്മാരോട് സംസാരിച്ചു।
Word by Word
बुद्ध्वाhaving understood
बुद्ध्वा:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/prior action)
TypeIndeclinable
Rootबुध् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
तदन्तरम्that interval/opportunity
तदन्तरम्:
कर्म (Karma/object of knowing)
TypeNoun
Rootतद्-अन्तर (प्रातिपदिक; तद् + अन्तर)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that interval/that opportunity’
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (discourse/sequence)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/possessor)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
मन्त्रचोदितःprompted by the gods’ counsel
मन्त्रचोदितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootमन्त्र-चोदित (प्रातिपदिक; मन्त्र + चोदित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘चोदित’ = चुद्(धातु)+क्त; ‘देवानाम्’ इत्यनेन सम्बन्धः—देवानां मन्त्रैः चोदितः
काव्यस्यof Kāvya
काव्यस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/of)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (Karma/object of assuming)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आस्थायhaving assumed
आस्थाय:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ-स्था (धातु) + ल्यप् (क्त्वार्थे)
Formल्यबन्त-अव्यय (gerund: having assumed/taken)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असुरान्the Asuras
असुरान्:
कर्म (Karma/object of speaking to)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
समभाषतspoke to, addressed
समभाषत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसम्-अभाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन