Shloka 15
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
बृहस्पतिस्तु संरुद्धं ज्ञात्वा काव्यं वरेण ह / प्रीत्यर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया
Transliteration
bṛhaspatistu saṃruddhaṃ jñātvā kāvyaṃ vareṇa ha / prītyarthe daśa varṣāṇi jayantyā hitakāmyayā
Translation
വരത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ കാവ്യൻ തടയപ്പെട്ടുവെന്ന് ബൃഹസ്പതി അറിഞ്ഞു; ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജയന്തിയുടെ പ്രീതിക്കായി പത്ത് വർഷം (അവിടെ) വസിച്ചു।
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
संरुद्धम्confined, restrained
संरुद्धम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootसम्-रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘काव्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/prior action)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
काव्यम्Kāvya (Śukra)
काव्यम्:
कर्म (Karma/object of knowing)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वरेणby a boon
वरेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधन/हेतु-भावः
हindeed
ह:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formस्मरण/निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
प्रीत्यर्थेfor (her) pleasure
प्रीत्यर्थे:
प्रयोजन (Prayojana/purpose)
TypeNoun
Rootप्रीति-अर्थ (प्रातिपदिक; प्रीति + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; प्रयोजन-सप्तमी (locative of purpose)
दशten
दश:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषण; ‘वर्षाणि’ इत्यस्य विशेषणम्
वर्षाणिyears
वर्षाणि:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/temporal extent)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कालपरिमाण-प्रयोगः
जयन्त्याby Jayantī
जयन्त्या:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootजयन्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हितकाम्ययाdesiring (his) welfare
हितकाम्यया:
विशेषण (Viśeṣaṇa/modifier)
TypeAdjective
Rootहित-काम्य (प्रातिपदिक; हित + काम्य)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘जयन्त्या’ इत्यस्य विशेषणम् (हितं कामयते या)