Shloka 12
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
मानुष्ये स कथं बुद्धिं चक्रे चक्रभृतां वरः / गोपायन यः कुरुते जगतः सर्वकालिकम्
Transliteration
mānuṣye sa kathaṃ buddhiṃ cakre cakrabhṛtāṃ varaḥ / gopāyana yaḥ kurute jagataḥ sarvakālikam
Translation
മാനുഷരൂപത്തിൽ ചക്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഭു എങ്ങനെ ബുദ്ധി സ്വീകരിച്ചു? അവൻ ലോകത്തെ സദാകാലം കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു.
Word by Word
mānuṣyein human (state/world)
mānuṣye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmānuṣya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of sphere)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रश्न-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
buddhimintention/plan
buddhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
cakremade/formed
cakre:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद-रूप (irregular perfect form)
cakrabhṛtāmof the discus-bearers
cakrabhṛtām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootcakra + bhṛt (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधार)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): चक्रं बिभ्रति इति; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन
varaḥthe best
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेष्य (apposition to saḥ)
gopāyanamprotection/guardianship
gopāyanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgopāyana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of kurute)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
kurutedoes/undertakes
kurute:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
jagataḥof the world
jagataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
sarvakālikamfor all times, perpetual
sarvakālikam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + kālika (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative): सर्वेषु कालेषु भवम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifies gopāyanam)