Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent

किमर्थं दिव्यमात्मानं मानुष्ये समवेशयत् / यश्चक्रं वर्त्तयत्येको मनुष्याणां मनोमयम्

kimarthaṃ divyamātmānaṃ mānuṣye samaveśayat / yaścakraṃ varttayatyeko manuṣyāṇāṃ manomayam

അദ്ദേഹം തന്റെ ദിവ്യാത്മസ്വരൂപത്തെ മനുഷ്യഭാവത്തിൽ എന്തിനാണ് സമാവേശിപ്പിച്ചത്? മനുഷ്യരുടെ മനോമയ ചക്രം ചലിപ്പിക്കുന്നത് ഒരുത്തൻ—അദ്ദേഹം തന്നെയല്ലോ.

kimarthamwhy, for what purpose
kimartham:
Praśna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkim (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound used adverbially (क्रियाविशेषण); interrogative: 'for what purpose/why'
divyamdivine
divyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/accusative), Ekavacana; agrees with ātmānam
ātmānamself
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/accusative), Ekavacana
mānuṣyein humanity/in human state
mānuṣye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmānuṣya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Saptamī (7th/locative), Ekavacana
samaveśayatplaced/caused to enter
samaveśayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-√viś (धातु) (causative)
FormLuṅ (लुङ्, aorist/preterite), Parasmaipada; Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana; causative sense (णिच्): 'caused to enter/placed'
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (relative pronoun), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
cakramwheel, discus
cakram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā (2nd/accusative), Ekavacana
varttayaticauses to turn, wields
varttayati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु) (causative vartayati)
FormLaṭ (लट्, present), Parasmaipada; Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana; causative (णिच्)
ekaḥalone, single
ekaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; qualifies the subject (yaḥ)
manuṣyāṇāmof humans
manuṣyāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/genitive), Bahuvacana
mano-mayammade of mind, mental
mano-mayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā (2nd/accusative), Ekavacana; tatpuruṣa: manasaḥ mayam (made of mind)