Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation

समाधिभङ्गश्च मुनेर्यथा स्यात्सागरैः कृतः / कुरुध्वं च तथा यूयं प्रवृत्तिं विबुधोत्तमाः

samādhibhaṅgaśca muneryathā syātsāgaraiḥ kṛtaḥ / kurudhvaṃ ca tathā yūyaṃ pravṛttiṃ vibudhottamāḥ

ഹേ വിബുധോത്തമന്മാരേ! സമുദ്രങ്ങൾ മുനിയുടെ സമാധി എങ്ങനെ ഭംഗം ചെയ്തുവോ, അതുപോലെ നിങ്ങളും അത്തരം പ്രവർത്തിയിൽ ഏർപ്പെടുവിൻ।

samādhi-bhaṅgaḥthe breaking of meditation
samādhi-bhaṅgaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsamādhi (प्रातिपदिक) + bhaṅga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (समाधेः भङ्गः)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/particle)
muneḥof the sage
muneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive, 6th), Ekavacana (Singular)
yathāas; in such a way that
yathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormUpamā/Prakāra-avyaya (adverb of manner: 'as, in such a way')
syātmay be; should occur
syāt:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormVidhi-liṅ (Optative), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular); parasmaipada
sāgaraiḥby the oceans
sāgaraiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental, 3rd), Bahuvacana (Plural)
kṛtaḥdone; effected
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormKṛdanta: Kta-pratyaya (past passive participle), Puṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative), Ekavacana; agrees with samādhi-bhaṅgaḥ
kurudhvamdo (you all)!
kurudhvam:
Kriyā (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative), Madhyama-puruṣa (2nd person), Bahuvacana (Plural); parasmaipada
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/particle)
tathāthus; likewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (adverb: 'thus, likewise')
yūyamyou (all)
yūyam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyūṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormSarvanāma (pronoun), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Bahuvacana (Plural)
pravṛttimactivity; undertaking
pravṛttim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpravṛtti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Dvitīyā vibhakti (Accusative, 2nd), Ekavacana (Singular)
vibudha-uttamāḥO best of the gods
vibudha-uttamāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address used with nominative form)
TypeNoun
Rootvibudha (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Bahuvacana (Plural); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (विबुधानाम् उत्तमाः)