Shloka 6
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
हाहाकारो महानासी द्देवानां दिवि पश्यताम् / कार्त्तिकेयादयस्तत्र चुक्रुशुर्भृशमातुराः
Transliteration
hāhākāro mahānāsī ddevānāṃ divi paśyatām / kārttikeyādayastatra cukruśurbhṛśamāturāḥ
Translation
ആകാശത്തുനിന്ന് നോക്കിനിന്ന ദേവന്മാർക്കിടയിൽ വലിയ നിലവിളി ഉയർന്നു. കാർത്തികേയനും മറ്റുള്ളവരും അതീവ ദുഃഖിതരായി അലമുറയിട്ടു.
Word by Word
हाहाकारःa cry of ‘hā hā’ (wailing)
हाहाकारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहाहाकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies हाहाकारः)
आसीत्was/arose
आसीत्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पश्यताम्(you all) see/behold
पश्यताम्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद; प्रयोगः—आशीर्लिङ्गवत्/आदेशार्थ (‘behold!’)
कार्त्तिकेय-आदयःKārttikeya and others
कार्त्तिकेय-आदयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकार्त्तिकेय (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘कार्त्तिकेयः आदिः येषां ते’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location marker)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
चुक्रुशुःcried out
चुक्रुशुः:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootक्रुश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
भृशम्exceedingly
भृशम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: exceedingly)
आतुराःdistressed/agitated
आतुराः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifies कार्त्तिकेयादयः)