Shloka 65
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
उत्थितश्च सुसंरब्धो निर्दहन्निव चक्षुषा / स्मृत्वा पाशुपतं चास्त्रं शिवदत्तं स भार्गवः
Transliteration
utthitaśca susaṃrabdho nirdahanniva cakṣuṣā / smṛtvā pāśupataṃ cāstraṃ śivadattaṃ sa bhārgavaḥ
Translation
അപ്പോൾ ഭാർഗവൻ അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു; കണ്ണുകളാൽ തന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻപോലെ. ശിവദത്തമായ പാശുപതാസ്ത്രം അദ്ദേഹം സ്മരിച്ചു.
Word by Word
उत्थितःrisen, having stood up
उत्थितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-स्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle qualifying subject
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सु-संरब्धःhighly enraged
सु-संरब्धः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + संरब्ध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; subject-qualifier
निर्दहन्burning (as if)
निर्दहन्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√दह् (धातु) → निर्दहन् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle
इवas if
इव:
Upamāna-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक अव्यय (particle of comparison)
चक्षुषाwith (his) eye/gaze
चक्षुषा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√स्मृ (धातु) → स्मृत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
पाशुपतम्Pāśupata (of Śiva)
पाशुपतम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; qualifies ‘अस्त्रम्’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अस्त्रम्weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
शिवदत्तम्given by Śiva
शिवदत्तम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + दत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (शिवेन दत्तम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; qualifies ‘अस्त्रम्’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun
भार्गवःBhārgava (Paraśurāma)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper/patronymic noun