Shloka 43
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
यस्य प्रभावानुगृहीत ओजसा तिरश्चकारा खिललोकपालकान् / यदास्य हृद्येष महानुभावो दत्तः प्रयातो न हि दर्शनं तदा
Transliteration
yasya prabhāvānugṛhīta ojasā tiraścakārā khilalokapālakān / yadāsya hṛdyeṣa mahānubhāvo dattaḥ prayāto na hi darśanaṃ tadā
Translation
ആരുടെ പ്രഭാവാനുഗ്രഹിതമായ ഓജസ്സാൽ ദത്തൻ സർവ്വ ലോകപാലകരെയും മറികടന്നുവോ—ആ മഹാനുഭാവൻ ദത്തൻ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞപ്പോൾ, അപ്പോൾ ദർശനം ലഭിച്ചില്ല.
Word by Word
yasyawhose/of whom
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
prabhāva-anugṛhītaḥfavored by (his) power
prabhāva-anugṛhītaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprabhāva (प्रातिपदिक) + anugṛhīta (कृदन्त; anu-√grah क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (prabhāvena anugṛhītaḥ)
ojasāby vigor/energy
ojasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootojas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
tiraścakāraoverpowered/put down
tiraścakāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roottiras-√kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
akhila-loka-pālakānthe guardians of all worlds
akhila-loka-pālakān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakhila (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + pālaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (akhilānāṃ lokānāṃ pālakān)
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal conjunction: when)
asyaof him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
hṛdiin (his) heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशार्थक
mahā-anubhāvaḥthe great-souled one
mahā-anubhāvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + anubhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (mahān anubhāvaḥ)
dattaḥDatta
dattaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdatta (कृदन्त; √dā क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामवत् (proper name: Datta)
prayātaḥdeparted/gone away
prayātaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/भाव)
TypeAdjective
Rootpra-√yā (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (understood: abhavat/āsīt)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
hiindeed/for
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
darśanamsight/vision (of him)
darśanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (here: object of implied verb ‘was (there)’)
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then/at that time)