Shloka 18
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
मुहूर्त्तमात्रेण च भार्गवेण तत्पुष्कराक्षस्य बलं समग्रम् / अनेकराजन्यकुलं हतेश्वरं इतं नवाक्षौहिणिकं भृशातुरम्
Transliteration
muhūrttamātreṇa ca bhārgaveṇa tatpuṣkarākṣasya balaṃ samagram / anekarājanyakulaṃ hateśvaraṃ itaṃ navākṣauhiṇikaṃ bhṛśāturam
Translation
ഒരു മുഹൂർത്തത്തിനുള്ളിൽ ഭാർഗവൻ പുഷ്കരാക്ഷന്റെ ഒമ്പത് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യത്തെയും അനേകം രാജവംശങ്ങളെയും നാഥനില്ലാത്തവരും അതീവ ദുഃഖിതരുമാക്കി തീർത്തു.
Word by Word
मुहूर्तमात्रेणin just a moment
मुहूर्तमात्रेण:
काल-करण (Instrument of time)
TypeNoun
Rootमुहूर्त-मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (measure: 'only a moment')
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भार्गवेणby the Bhārgava (Paraśurāma)
भार्गवेण:
करण (Karaṇa/Agent-instr.)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तत्of that/of him
तत्:
सम्बन्ध (Relation)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धार्थे (genitival sense in compound)
पुष्कराक्षस्यof Puṣkarākṣa
पुष्कराक्षस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootपुष्कराक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
बलम्army/strength
बलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
समग्रम्entire
समग्रम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (of बलम्)
अनेकराजन्यकुलम्many kṣatriya clans
अनेकराजन्यकुलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअनेक-राजन्य-कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (many + royal-warrior + clan)
हतईश्वरम्whose lord was slain
हतईश्वरम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त from हन्) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (यस्य ईश्वरः हतः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (of कुलम्/बलम्)
इतंreduced/come to (a state)
इतं:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootइ (धातु)
Formक्त (Past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अर्थे: गत/प्राप्त (gone/come to)
नवाक्षौहिणिकम्consisting of nine akṣauhiṇīs
नवाक्षौहिणिकम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootनव-अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (नव + अक्षौहिणी); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
भृशातुरम्greatly afflicted
भृशातुरम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootभृश-आतुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (exceedingly + distressed)