Shloka 48
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः
Transliteration
śareṇa caikena dhvajaṃ mahātmā ciccheda cāpaṃ ca śaradvayena / bāṇena caikena prasahya sārathiṃ nipātya bhūmau rathamārddayattribhiḥ
Translation
മഹാത്മാവ് ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് ധ്വജം മുറിച്ചു; രണ്ട് അമ്പുകളാൽ വില്ലും ഛേദിച്ചു. പിന്നെ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് ബലമായി സാരഥിയെ നിലത്തേക്ക് വീഴ്ത്തി, മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ രഥം തകർത്തു.
Word by Word
शरेणwith an arrow
शरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एकेनwith one
एकेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम् (शरेण/बाणेन)
ध्वजम्banner/flag
ध्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: महा-आत्मा (great-souled)
चिच्छेदcut off
चिच्छेद:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
आपम्bow
आपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (चापम्)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
शरarrow
शर:
—
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
द्वयेनwith two (arrows)
द्वयेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootद्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; द्विगु/संख्यासमासः: शर-द्वयेन (with a pair of arrows)
बाणेनwith an arrow
बाणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एकेनwith one
एकेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याप्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम् (बाणेन)
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र+सह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/adverbial), ‘forcibly/overpowering’
सारथिम्charioteer
सारथिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निपात्यhaving knocked down
निपात्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+पत् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having felled/caused to fall’
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
रथम्chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आर्द्दयत्he crushed/smashed
आर्द्दयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआर्द्/अर्द् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
त्रिभिःwith three (arrows)
त्रिभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (implicit: बाणैः)