Shloka 15
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
तावत्समागतो व्याधो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः / स दृष्ट्वा तत्र संविष्टं रामं भार्गवनन्दनम्
Transliteration
tāvatsamāgato vyādho bāṇapāṇirdhanurddharaḥ / sa dṛṣṭvā tatra saṃviṣṭaṃ rāmaṃ bhārgavanandanam
Translation
അപ്പോൾ അമ്പ് കൈയിൽ പിടിച്ച് ധനുസ്സുധാരിയായ വ്യാധൻ എത്തി. അവൻ അവിടെ ഇരുന്ന ഭാർഗവനന്ദനനായ രാമനെ കണ്ടു.
Word by Word
tāvatthen, just then
tāvat:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formअव्यय, काल/परिमाणवाचक (temporal/extent adverb)
samāgataḥarrived
samāgataḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootsam-ā-√gam (धातु) + kta (कृत्)
Formक्तान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि ‘having come’
vyādhaḥthe hunter
vyādhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyādha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bāṇa-pāṇiḥhaving an arrow in hand
bāṇa-pāṇiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbāṇa (प्रातिपदिक) + pāṇi (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: बाणः पाणौ यस्य सः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dhanuḥ-dharaḥbow-bearer
dhanuḥ-dharaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhanuḥ (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक; √dhṛ)
Formतत्पुरुष-समास: धनुः धरतीति/धनुर्धरः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) + ktvā (कृत्)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/absolutive), ‘having seen’
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण
saṃviṣṭamseated
saṃviṣṭam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃ-√viś (धातु) + kta (कृत्)
Formक्तान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘seated/settled’ (rāmaṃ विशेषण)
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
bhārgava-nandanamdescendant/son of Bhṛgu (Rama)
bhārgava-nandanam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Apposition)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भार्गवस्य नन्दनः (son of Bhṛgu-line); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘rāmam’ इत्यस्य विशेषण-रूपेण