Adhyaya 32

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३१// वसिष्ठ उवाच ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा स प्रणम्य जगद्गुरुम् / प्रसन्नचेताः सुभृशं शिवलोकं जगाम ह

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗം, തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദം, ഭാർഗവചരിതത്തിൽ മുപ്പത്തൊന്നാം അധ്യായം. വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം കേട്ട് അവൻ ജഗദ്ഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ചു; അത്യന്തം പ്രസന്നചിത്തനായി ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 2

लक्षयोजनमूर्द्ध्वं च ब्रह्मलोका द्विलक्षणम् / अथनिर्वचनीयं च योगिगम्यं परात्परम्

ബ്രഹ്മലോകത്തിന് മുകളിൽ രണ്ടുലക്ഷം യോജന ഉയരത്തിൽ ആ ലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അത് വിവരണാതീതം, യോഗികൾക്കേ ഗമ്യം, പരാത്പരം.

Verse 3

वैकुण्ठो दक्षिणे यस्माद्गौरीलोकश्च वामतः / यदधो ध्रुवलोकश्च सर्वलोकपरस्तु सः

അതിന്റെ തെക്കുവശത്ത് വൈകുണ്ഠവും ഇടത്തുവശത്ത് ഗൗരീലോകവും; അതിന്റെ താഴെ ധ്രുവലോകവും ഉണ്ട്. ആ ലോകം സർവലോകങ്ങൾക്കും അതീതമാണ്.

Verse 4

तपोवीर्यगती रामः शिवलोकं ददर्श च / उपमानेन रहितं नानाकौतुकसंयुतम्

തപസ്സിന്റെയും വീര്യത്തിന്റെയും ഗതിയോടെ രാമൻ ശിവലോകം ദർശിച്ചു. അത് ഉപമകളില്ലാത്തതും നാനാവിധ അത്ഭുതകൗതുകങ്ങളാൽ സമ്പന്നവുമായിരുന്നു.

Verse 5

वसंति यत्र योगीन्द्राः सिद्धाः पाशुपताः शुभाः / कोटिकल्पतपः पुण्याः शान्ता निर्मत्सरा जनाः

അവിടെ യോഗീന്ദ്രന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ശുഭമായ പാശുപതന്മാരും വസിക്കുന്നു; കോടി-കല്പ തപസ്സിന്റെ പുണ്യമുള്ള, ശാന്തരും നിർമത്സരരുമായ ജനങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്।

Verse 6

पारिजातमुखैर्वृक्षैः शोभितं कामधेनुभिः / योगेन योगिना सृष्टं स्वेच्छया शङ्करेण हि

പാരിജാതാദി വൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിതവും കാമധേനുക്കളാൽ സമൃദ്ധവും; യോഗിയായ ശങ്കരൻ തന്റെ സ്വേച്ഛയാൽ യോഗബലത്തിൽ അതിനെ സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 7

शिल्पिनां गुरुणा स्वप्ने न दृष्टं निश्वकर्मणा / सरोवरशतैर्दिव्यैः पद्मरागविराजितैः

ശില്പികളുടെ ഗുരുവായ വിശ്വകർമ്മനും സ്വപ്നത്തിലുപോലും ഇതു കണ്ടിട്ടില്ല; പദ്മരാഗമണികൾ കൊണ്ട് ദീപ്തമായ ദിവ്യമായ നൂറുകണക്കിന് സരോവരങ്ങൾ അതിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു।

Verse 8

शोभितं चातिरम्यं च संयुक्तं मणिवेदिभिः / सुवर्णरत्नरचितप्राकारेण समावृतम्

അത് ശോഭയാർന്നതും അത്യന്തം രമണീയവും, മണിവേദികളാൽ സംയുക്തവും; സ്വർണ്ണ-രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പ്രാകാരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്।

Verse 9

अत्यूर्द्ध्वमंबरस्पर्शि स्वच्छं क्षीरनिभंपरम् / चतुर्द्वारसमायुक्तं शोभितं मणिवेदिभिः

അത് അത്യുച്ചമായി ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെ, നിർമ്മലവും ക്ഷീരസമാനമായി ദീപ്തവുമാണ്; നാലു ദ്വാരങ്ങളോടുകൂടി മണിവേദികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 10

रक्तसोपानयुक्तैश्च रत्नस्तंभकपाटकैः / नानाचित्रविचित्रैश्च शोभितैः सुमनोहरैः

രക്തവർണ്ണ സോപാനങ്ങളോടുകൂടി, രത്നസ്തംഭങ്ങളുടെയും കപാടങ്ങളുടെയും ഭംഗിയോടെ, നാനാവിധ ചിത്രവൈചിത്ര്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് അത്യന്തം മനോഹരമായിരുന്നു.

Verse 11

तन्मधये भवनं रम्यं सिंहद्वारोपशोभितम् / ददर्शरामो धर्मात्मा विचित्रमिव संगतः

അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സിംഹദ്വാരത്താൽ ശോഭിച്ച മനോഹരമായ ഭവനം ഉണ്ടായിരുന്നു; ധർമ്മാത്മാവായ രാമൻ അതിനെ അത്ഭുത വൈഭവം ചേർന്നതുപോലെ കണ്ടു.

Verse 12

तत्र स्थितौ द्वार पालौ ददर्शातिभयङ्करौ / महाकरालदन्तास्यौ विकृतारक्तलोचनौ

അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്ന രണ്ടു ദ്വാരപാലന്മാർ അത്യന്തം ഭയങ്കരരായിരുന്നു; മഹാകരാള ദന്തങ്ങളുള്ള മുഖവും വികൃതമായ രക്തവർണ്ണ കണ്ണുകളും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 13

दग्धशैलप्रतीकाशौ महाबलपराक्रमौ / विभूतिभूषिताङ्गौ च व्याघ्रचर्मांबरौ च तौ

അവർ രണ്ടുപേരും ദഗ്ധമായ പർവ്വതംപോലെ ദീപ്തരായി, മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവർ; ശരീരത്തിൽ വിഭൂതി പൂശി, വ്യാഘ്രചർമ്മം വസ്ത്രമാക്കി ധരിച്ചിരുന്നു.

Verse 14

त्रिशूलपट्टिशधरौ ज्वलन्तौ ब्रह्मतेजसा / तौ दृष्ट्वा मनसा भीतः किञ्चिदाह विनीतवत्

ത്രിശൂലവും പട്ടിശവും ധരിച്ച് ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ മനസ്സിൽ ഭയപ്പെട്ടു വിനീതമായി കുറെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 15

नमस्करोमि वामीशौ शङ्करं द्रष्टुमागतः / ईश्वराज्ञां समादाय मामथाज्ञप्तुमर्हथ

ഹേ വാമീശൗ! ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; ശങ്കരനെ ദർശിക്കാനായി വന്നിരിക്കുന്നു. ഈശ്വരാജ്ഞ കൈക്കൊണ്ടുവന്നതിനാൽ എന്നെ ആജ്ഞാപിക്കണമേ.

Verse 16

तौतु तद्वचनं श्रुत्वा गृहीत्वाज्ञां शिवस्य च / प्रवेष्टुमाज्ञां ददतुरीश्वरानुचरौ च तौ

അവർ ആ വാക്ക് കേട്ട് ശിവന്റെ ആജ്ഞ കൈക്കൊണ്ടു; ഈശ്വരാനുചരരായ ആ ഇരുവരും അവന് പ്രവേശാനുമതി നൽകി.

Verse 17

स तदाज्ञामनुप्राप्य विवेशान्तः पुरं मुदा / तत्रातिरम्यां सिद्धौघैः समाकीर्णां सभां द्विजः

ആ ആജ്ഞ ലഭിച്ച ദ്വിജൻ ആനന്ദത്തോടെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ സിദ്ധസമൂഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അത്യന്തം മനോഹരമായ സഭ അവൻ കണ്ടു.

Verse 18

दृष्ट्वा विस्मयमापेदे सुगन्धबहुलां विभोः / तत्रापश्यच्छिवं शान्तं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

അത് കണ്ടപ്പോൾ അവൻ വിസ്മയിച്ചു; പ്രഭുവിന്റെ ആ സ്ഥലം സുഗന്ധം നിറഞ്ഞിരുന്നു. അവിടെ അവൻ ശാന്തനായ ശിവനെ—ത്രിനേത്രനും ചന്ദ്രശേഖരനും—ദർശിച്ചു.

Verse 19

त्रिशूलशोभितकरं व्याघ्रचर्मवरांबरम् / विभूतिभूषिताङ्गं च नागयज्ञोपवीतिनम्

അവന്റെ കൈയിൽ ത്രിശൂലം ശോഭിച്ചു; വ്യാഘ്രചർമ്മം അവന്റെ ശ്രേഷ്ഠ വസ്ത്രമായിരുന്നു. ശരീരം വിഭൂതിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; നാഗം തന്നെയായിരുന്നു യജ്ഞോപവീതം.

Verse 20

आत्मारामं पूर्णकामं कोटिसूर्यसमप्रभम् / पञ्चाननं दशभुजं भक्तानुग्रहविग्रहम्

ആത്മാരാമൻ, പൂർണ്ണകാമൻ, കോടി സൂര്യസമപ്രഭൻ; പഞ്ചാനനൻ, ദശഭുജൻ, ഭക്താനുഗ്രഹമൂർത്തി।

Verse 21

योगज्ञाने प्रब्रुवन्तं सिद्धेभ्यस्तर्कमुद्रया / स्तूयमानं च योकीन्द्रैः प्रमथप्रकरैर्मुदा

യോഗജ്ഞാനം പ്രസ്താവിച്ച്, സിദ്ധന്മാർക്ക് തർക്കമുദ്രയാൽ ബോധിപ്പിച്ച്; യോഗീന്ദ്രരും പ്രമഥഗണങ്ങളും ആനന്ദത്തോടെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ।

Verse 22

भैरवैर्योगिनीभिश्च वृतं रुद्रगणैस्तथा / मूर्ध्ना नमाम तं दृष्ट्वा रामः परमया मुदा

ഭൈരവന്മാരും യോഗിനികളും രുദ്രഗണങ്ങളും ചുറ്റിനിന്ന അവനെ കണ്ടു, രാമൻ പരമാനന്ദത്തോടെ ശിരസ്സു കുനിച്ച് നമസ്കരിച്ചു।

Verse 23

वामभागे कार्त्तिकेयं दक्षिणे च गणेश्वरम् / नन्दीश्वरं महाकालं वीरभद्रं च तत्पुरः

അവന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് കാർത്തികേയൻ, വലതുഭാഗത്ത് ഗണേശ്വരൻ; മുൻവശത്ത് നന്ദീശ്വരൻ, മഹാകാലൻ, വീരഭദ്രൻ എന്നിവരും നിലകൊണ്ടു।

Verse 24

क्रोडे दुर्गां शतभुजां दृष्ट्वा नत्वाथ तामपि / स्तोतुं प्रचक्रमे विद्वान्गिरा गद्गदया विभुम्

മടിയിൽ വിരാജിക്കുന്ന ശതഭുജാ ദുർഗയെ കണ്ടു, അവളെയും നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ പണ്ഡിതനായ രാമൻ ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളാൽ ആ വിഭുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 25

नमस्ये शिवमीशानं विभुं व्यापकमव्ययम् / भुजङ्गभूषणं चोग्रं नृकपालस्रगुज्ज्वलम्

ഞാൻ ഈശാന ശിവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—അവൻ സർവ്വവ്യാപി, വിഭു, അവ്യയൻ; ഭുജംഗഭൂഷണധാരി, ഉഗ്രൻ, മനുഷ്യകപാലമാലയാൽ ദീപ്തൻ।

Verse 26

यो विभुः सर्वलोकानां सृष्टिस्थितिविनाशकृत् / ब्रह्मादिरूपधृग्ज्येष्ठस्तं त्वां वेद कृपार्णवम्

സകല ലോകങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയം ചെയ്യുന്ന വിഭു ആരോ; ബ്രഹ്മാദി രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന ജ്യേഷ്ഠൻ ആരോ—ആ കരുണാസമുദ്രനായ നിന്നെയേ (യഥാർത്ഥമായി) അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 27

वेदा न शक्ता यं स्तोतु मवाङ्मनसगोचरम् / ज्ञानबुद्ध्योरसाध्यं च निराकारं नमाम्यहम्

വേദങ്ങൾക്കും സ്തുതിക്കാനാകാത്ത, വാക്കിനും മനസ്സിനും അഗോചരനായ; ജ്ഞാനത്തിനും ബുദ്ധിക്കും അപ്രാപ്യനായ നിരാകാരനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 28

शक्रादयः सुरगणा ऋषयो मनवो ऽसुराः / न यं विदुर्यथातत्त्वं तं नमामि परात्परम्

ശക്രാദി ദേവഗണങ്ങൾ, ഋഷികൾ, മനുക്കൾ, അസുരന്മാർ പോലും യഥാതത്ത്വമായി അറിയാത്തവനെ—ആ പരാത്പരനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 29

यस्यांशांशेन सृजयन्ते लोकाः सर्वे चराचराः / लीयन्ते च पुनर्यस्मिंस्तं नमामि जगन्मयम्

അവന്റെ അംശത്തിന്റെ അംശം കൊണ്ടാണ് സകല ചരാചര ലോകങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്; പിന്നെയും അവനിലേയ്ക്ക് തന്നെ ലയിക്കുന്നു—ആ ജഗന്മയനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 30

यस्येषत्कोपसंभूतो हुताशो दहते ऽखिलम् / सोर्द्ध्वलोकं सपातालं तं नमामि हरं परम्

അവന്റെ അല്പകോപത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഹുതാശൻ സർവ്വവും ദഹിപ്പിക്കുന്നു; ഊർധ്വലോകം മുതൽ പാതാളം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആ പരമ ഹരനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 31

पृथ्वीपवन वह्न्यभभोनभोयज्वेन्दुभास्कराः / मूर्त्तयो ऽष्टौ जगत्पूज्यास्तं यज्ञं प्रणमाम्यहम्

പൃഥ്വി, പവനം, വഹ്നി, ജലം, ആകാശം, യജ്വാ (യജ്ഞസ്വരൂപം), ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ—ഈ എട്ട് മൂർത്തികൾ ജഗത്പൂജ്യങ്ങൾ; ആ യജ്ഞത്തെ ഞാൻ പ്രണാമിക്കുന്നു।

Verse 32

यः कालरूपो जगदादिकर्त्ता पाता पृथग्रूपधरो जगन्मयः / रर्त्ता पुना रुद्रवपुस्तथान्ते तं कालरूपं शरणं प्रपद्ये

കാലരൂപനായ ജഗദാദികർത്താവ്, വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു ജഗത്തെ പാലിക്കുന്ന ജഗന്മയൻ; അവസാനം രുദ്രവപുവായി സംഹരിക്കുന്നവൻ—ആ കാലരൂപനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 33

इत्येवमुक्त्वा स तु भार्गवो मुदा पषात तस्याङ्घ्रि समीप आतुरः / उत्थाप्य तं वामकरेण लीलया दध्रे तदा मूर्ध्नि करं कृपार्णवः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭാർഗവൻ ആനന്ദത്തിൽ ആകുലനായി അവന്റെ പാദസന്നിധിയിൽ വീണ് ശരണം ചേർന്നു. അപ്പോൾ കൃപാസമുദ്രൻ ഇടങ്കൈകൊണ്ട് ലീലാഭാവത്തിൽ അവനെ ഉയർത്തി, തലയിൽ കൈ വെച്ചു.

Verse 34

आशीर्भिरेनं ह्यभिनन्द्य सादरं निवेशयामास गणेशपूर्वतः / उवाच वामामभिवीक्ष्य चाप्युमां कृपार्द्रदृष्ट्याखिलकामपूरकः

ആശീർവാദങ്ങളാൽ അവനെ ആദരത്തോടെ അഭിനന്ദിച്ച് ഗണേശന്റെ മുൻപിൽ ഇരുത്തി. പിന്നെ കരുണനനഞ്ഞ ദൃഷ്ടിയോടെ വാമയായ ഉമയെ നോക്കി, സർവ്വകാമപൂരകൻ ആയ പ്രഭു പറഞ്ഞു.

Verse 35

शिव उवाच कस्त्वं वटो कस्यकुले प्रसूतः किं कार्यमुद्दिश्य भवानिहागतः / विनिर्द्दिशाहं तव भक्तिभावतः प्रीतः प्रदद्यां भवतो मनोगतम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വത്സാ, നീ ആരാണ്? ഏത് കുലത്തിൽ ജനിച്ചു? ഏത് കാര്യം ഉദ്ദേശിച്ച് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു? നിന്റെ ഭക്തിഭാവത്തിൽ ഞാൻ പ്രസന്നൻ; പറയുക, നിന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം।

Verse 36

इत्येवमुक्तः स भृगुर्महात्मना हरेण विश्वार्त्तिहरेण सादरम् / पुनश्च नत्वा विबुधां पति गुरुं कृपासमुद्रं समुवाच सत्वरम्

ഇങ്ങനെ ലോകദുഃഖം ഹരിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ ഹരി ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൃഗു വീണ്ടും ദേവാധിപനായ ഗുരുവും കരുണാസമുദ്രവുമായ അവനെ നമസ്കരിച്ചു വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു।

Verse 37

परशुराम उवाच भृगोश्चाहं कुले जातो जमदग्निसुतौ विभो / रामो नाम जगद्वन्द्यं त्वामहं शरणं गतः

പരശുരാമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ, ഞാൻ ഭൃഗുവിന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ച ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രൻ. എന്റെ പേര് രാമൻ; ലോകം വണങ്ങുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 38

यत्कार्यार्थमहं नाथ तव सांनिध्यमागतः / तं प्रसाधय विश्वेश वाञ्छितं काममेव मे

ഹേ നാഥാ, ഏത് കാര്യാർത്ഥം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വന്നത്, ഹേ വിശ്വേശാ, അത് സഫലമാക്കുക; അതുതന്നെ എന്റെ അഭിലഷിത ആഗ്രഹം ആണ്।

Verse 39

मृगयामागतस्यापि कार्त्तवीर्यस्य भूपतेः / आतिथ्यं कृतवान् देव जमदग्निः पिता मम

ഹേ ദേവാ, വേട്ടയ്ക്കായി വന്ന കാർത്തവീര്യ രാജാവിനെയും എന്റെ പിതാവായ ജമദഗ്നി അതിഥിസത്കാരം ചെയ്തു।

Verse 40

राजा तं स बलाल्लोभात्पातयामास मन्दधीः / सा धेनुस्तं मृतं दृष्ट्वा गवां लोकं जगाम ह

മന്ദബുദ്ധിയായ രാജാവ് ലോഭവശാൽ ബലത്തോടെ അവനെ വീഴ്ത്തി. അവൻ മരിച്ചതുകണ്ട് ആ ധേനു ഗോകുലലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 41

राजा न शोचन्मरणं पितुर्मम निरागसः / जगाम स्वपुरं पश्चान्माता मे प्रारुदद्भृशम्

നിരപരാധിയായ എന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തിൽ രാജാവ് ദുഃഖിച്ചില്ല. പിന്നെ അവൻ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; എന്റെ അമ്മ അതിയായി കരഞ്ഞു.

Verse 42

तज्ज्ञात्वा लोकवृत्तज्ञो भृगुर्नः प्रपितामहः / आजगाम महादेव ह्यहमप्यागतो वनात्

ഹേ മഹാദേവാ, ഇതറിഞ്ഞ് ലോകവൃത്തം അറിയുന്ന ഞങ്ങളുടെ പ്രപിതാമഹൻ ഭൃഗു വന്നു; ഞാനും വനത്തിൽ നിന്ന് എത്തി.

Verse 43

मया मह सुदुःखार्त्तान्भ्रातॄन्मात्रासहैव मे / सांत्वयित्वा स मन्त्रज्ञो ऽजीवयत्पितरं मम

ഞാൻ അമ്മയോടൊപ്പം അത്യന്തം ദുഃഖാർത്തരായ സഹോദരന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നെ മന്ത്രജ്ഞനായ അദ്ദേഹം എന്റെ പിതാവിനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.

Verse 44

आनागते भृगौ मातुर्दुःखेनाहं प्रकोपितः / प्रतिज्ञां कृतवान्देव सात्वयन्मातरंस्वकाम्

ഭൃഗു വരുന്നതിന് മുമ്പേ അമ്മയുടെ ദുഃഖം കൊണ്ട് ഞാൻ ക്രോധിതനായി. ഹേ ദേവാ, അമ്മയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

Verse 45

त्रिःसप्तकृत्वो यदुरस्ताडितं मातुरात्मनः / तावत्संख्यमहं पृथ्वीं करिष्ये क्षत्रवर्जिताम्

മാതാവിന്റെ ആത്മസ്വരൂപം യദുവിന്റെ നെഞ്ചിൽ ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ അടിച്ചതിനോളം എണ്ണമത്രയും ഞാൻ ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയവർജിതമാക്കും।

Verse 46

इत्येवं परिपूर्णा मे कर्त्ता देवो जगत्पतिः / महादेवो ह्यतो नाथ त्वत्सकाणमिहागतः

ഇങ്ങനെ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പൂർണ്ണമായി. ജഗത്പതിയായ ദേവൻ മഹാദേവൻ, ഹേ നാഥാ, ഇപ്പോൾ നിന്റെ സഖാക്കളോടുകൂടെ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 47

वसिष्ठ उवाच इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा दुर्गामुखं हरः / बभूवानम्रवदनस्छिन्तयानः क्षणं तदा

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടും ദുർഗയുടെ മുഖം കണ്ടും ഹരൻ (ശിവൻ) അപ്പോൾ ഒരു ക്ഷണം തലകുനിച്ച് ചിന്തയിൽ മുങ്ങി നിന്നു.

Verse 48

एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा विस्मिता प्राहसद्भृशम् / उवाच च महाराज भार्गवं वैरसाधकम्

ഇതിനിടയിൽ ദുർഗ്ഗ അതിശയിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു; ഹേ മഹാരാജാ, വൈരം സാധിക്കുന്ന ഭാർഗവനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 49

तपस्विन्द्विजपुत्र क्ष्मां निर्भूपां कर्त्तुमिच्छसि / त्रिः सप्तकृत्वः कोपेन साहसस्ते महान्बटो

ഹേ തപസ്വിയായ ദ്വിജപുത്രാ! നീ ഭൂമിയെ രാജാക്കളില്ലാത്തതാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ? കോപത്തിൽ ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ—ബട്ടാ, നിന്റെ സാഹസം മഹത്താണ്!

Verse 50

हन्तुमिच्छसि निःशस्त्रः सहस्रार्जुनमीश्वरम् / भ्रूभङ्गलीलया येन रावणो ऽपि निराकृतः

നീ ആയുധമില്ലാതെ ആ ഈശ്വരനായ സഹസ്രാർജുനനെ വധിക്കണമെന്നോ? ഭ്രൂഭംഗലീല മാത്രംകൊണ്ട് രാവണനെയും അവൻ നിരാകരിച്ചു.

Verse 51

तस्मै प्रदत्तं दत्तेन श्रीहरेः कवचं पुरा / शक्तिरत्यर्थवीर्या च तं कथं हन्तुमिच्छसि

ദത്തൻ മുമ്പേ അവനു ശ്രീഹരിയുടെ കവചം നൽകിയിരിക്കുന്നു; അവന്റെ ശക്തിയും അത്യന്തം വീര്യമയമാണ്. അങ്ങനെ ഉള്ളവനെ നീ എങ്ങനെ വധിക്കുമെന്നു വിചാരിക്കുന്നു?

Verse 52

शङ्करः करुणासिद्धः कर्त्तुं चाप्यन्यथा विभुः / न चान्यः शङ्करात्पुत्र सत्कार्यं कर्त्तुमीश्वरः

ശങ്കരൻ കരുണയാൽ സിദ്ധനായവൻ; സർവ്വശക്തനായിട്ടും വേറെയായി ചെയ്യാനും കഴിവുള്ളവൻ. എന്നാൽ മകനേ, ശങ്കരനെക്കാൾ വേറെ ആരും സത്കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ഈശ്വരനല്ല.

Verse 53

अथ देव्या अनुमतिं प्राप्य शंभुर्द्दयार्णवः / अभ्यधाद्भद्रया वाया जमदग्निसुतं विभुः

അപ്പോൾ ദേവിയുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച ദയാസമുദ്രനായ ശംഭു, വിഭുവായി, ജമദഗ്നിസുതനോടു മംഗളകരമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 54

शिव उवाच अद्यप्रभृति विप्र त्वं मम स्कन्दसमो भव / दास्यामि मन्त्रं दिव्यं ते कवचं च महामते

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രാ, ഇന്നുമുതൽ നീ എന്റെ സ്കന്ദനോടു സമനാകുക. ഹേ മഹാമതേ, ഞാൻ നിനക്കു ദിവ്യ മന്ത്രവും കവചവും നൽകും.

Verse 55

लीलया यत्प्रसादेन कार्त्तवीर्यं हनिष्यसि / त्रिः सप्तकृत्वो निर्भूपां महीं चापि करिष्यसि

അവന്റെ ലീലാമാത്ര പ്രസാദത്താൽ നീ കാർത്തവീര്യനെ വധിക്കും; ഇരുപത്തൊന്നു പ്രാവശ്യം ഭൂമിയെ രാജരഹിതമാക്കും.

Verse 56

इत्युक्त्वा शङ्करस्तस्मै ददौ मन्त्रं सुदुर्लभम् / त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശങ്കരൻ അവനു അത്യന്തം ദുർലഭമായ മന്ത്രം നൽകി—‘ത്രൈലോക്യവിജയം’ എന്ന പരമാദ്ഭുത കവചം.

Verse 57

नागपाशं पाशुपतं ब्रह्मास्त्रं च सुदुर्ल्लभम् / नारायणास्त्रमाग्नेयं वायव्यं वारुणं तथा

നാഗപാശം, പാശുപതം, അത്യന്തം ദുർലഭമായ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം; കൂടാതെ നാരായണാസ്ത്രം, ആഗ്നേയം, വായവ്യം, വാരുണവും.

Verse 58

घान्धर्वं गारुडं चैव जृंभणास्त्रं महाद्भुतम् / गदां शक्तिं च परशुं शूलं दण्डमनुत्तमम्

ഗാന്ധർവം, ഗാരുഡം, മഹാദ്ഭുത ജൃംഭണാസ്ത്രം; കൂടാതെ ഗദ, ശക്തി, പരശു, ശൂലം, അനുത്തമ ദണ്ഡം.

Verse 59

शस्त्रास्त्रग्राममखिलं प्रहृष्टः संबभूव ह / नमस्कृत्य शिवं शान्तं दुर्गां स्कन्दं गणेश्वरम्

സകല ശസ്ത്രാസ്ത്രസമൂഹവും ലഭിച്ചതോടെ അവൻ അത്യന്തം ഹർഷിതനായി; ശാന്തനായ ശിവനെയും ദുർഗയെയും സ്കന്ദനെയും ഗണേശ്വരനെയും നമസ്കരിച്ചു.

Verse 60

परिक्रम्य ययौ रामः पुष्करं तीर्थमुत्तमम् / सिद्धं कृत्वा शिवोक्तं तु मन्त्रं कवचमुत्तमम्

പരിക്രമണം ചെയ്ത് രാമൻ ഉത്തമ തീർത്ഥമായ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോയി. ശിവൻ ഉപദേശിച്ച ഉത്തമ മന്ത്രകവചം സിദ്ധമാക്കി.

Verse 61

साधयामास निखिलं स्वकार्यं भृगुनन्दनः / निहत्य कार्त्तवीर्यं तं ससैन्यं सकुलं मुदा / विनिवृत्तो गृहं प्रागात्पितुः स्वस्य भृगूद्वहः

ഭൃഗുനന്ദനൻ തന്റെ എല്ലാ കാര്യവും പൂർണ്ണമായി സാധിച്ചു. കാർത്തവീര്യനെ അവന്റെ സൈന്യത്തോടും കുലത്തോടും കൂടി വധിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ, ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ പിതാവിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.