Shloka 32
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
यः कालरूपो जगदादिकर्त्ता पाता पृथग्रूपधरो जगन्मयः / रर्त्ता पुना रुद्रवपुस्तथान्ते तं कालरूपं शरणं प्रपद्ये
Transliteration
yaḥ kālarūpo jagadādikarttā pātā pṛthagrūpadharo jaganmayaḥ / rarttā punā rudravapustathānte taṃ kālarūpaṃ śaraṇaṃ prapadye
Translation
കാലരൂപനായ ജഗദാദികർത്താവ്, വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു ജഗത്തെ പാലിക്കുന്ന ജഗന്മയൻ; അവസാനം രുദ്രവപുവായി സംഹരിക്കുന്നവൻ—ആ കാലരൂപനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।
Word by Word
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kāla-rūpaḥTime-formed (as Time)
kāla-rūpaḥ:
Karta (कर्ता; predicate-noun)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (kāla-rūpa = ‘having the form of Time’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jagat-ādi-kartāthe primordial creator of the world
jagat-ādi-kartā:
Karta (कर्ता; predicate-noun)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + kartṛ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (jagat-ādi-kartā = ‘creator of the beginning of the world / prime creator of the world’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pātāprotector
pātā:
Karta (कर्ता; predicate-noun)
TypeNoun
Rootpātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agent noun ‘protector’)
pṛthak-rūpa-dharaḥbearer of separate forms
pṛthak-rūpa-dharaḥ:
Karta (कर्ता; predicate-noun)
TypeNoun
Rootpṛthak (अव्यय) + rūpa (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (pṛthak-rūpa-dhara = ‘bearer of distinct forms’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jagat-mayaḥpervaded by / made of the world
jagat-mayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of yaḥ)
TypeAdjective
Rootjagat (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (jagat-maya = ‘consisting of the world’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hartādestroyer, remover
hartā:
Karta (कर्ता; predicate-noun)
TypeNoun
Roothartṛ (प्रातिपदिक; from √hṛ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पाठे 'रर्त्ता' इति दूषणं; अर्थतः hartā)
punaragain, also
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (adverb: again/also)
rudra-vapuḥRudra-form
rudra-vapuḥ:
Karta (कर्ता; predicate-noun)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक) + vapus (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (rudra-vapus = ‘having Rudra as body/form’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (vapuḥ)
tathāthus
tathā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus/so)
anteat the end
ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location-time)
TypeNoun
Rootanta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kāla-rūpamTime-formed one
kāla-rūpam:
Karma (कर्म/object in apposition)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपे द्वितीया, एकवचन (here accusative agreeing with tam; form kālarūpam)
śaraṇamrefuge
śaraṇam:
Karma (कर्म/object complement)
TypeNoun
Rootśaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे कर्मवत् (as ‘refuge’ taken)
prapadyeI take refuge (in)
prapadye:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√pad (पद् धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्र