Shloka 34
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
दास्ये चाभि मतं सवे भवते ऽहं त्वया वृतम् / भक्तो हि मे त्वमत्यर्थं नात्र कार्या विचारणा
Transliteration
dāsye cābhi mataṃ save bhavate 'haṃ tvayā vṛtam / bhakto hi me tvamatyarthaṃ nātra kāryā vicāraṇā
Translation
ദാസ്യഭാവത്തിലും, ഹേ സർവേ, നീ എന്നെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു. നീ എന്റെ അത്യന്തം ഭക്തനാണ്; ഇതിൽ ചിന്തിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല.
Word by Word
दास्येin servitude
दास्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/State)
TypeNoun
Rootदास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (locative: in servitude)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात
अभिमतम्approved; desired
अभिमतम्:
कर्ता-विशेषण/विधेय (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअभिमत (कृदन्त; अभि-√मन् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र: प्रथमा—'is desired/approved')
सेवेin service
सेवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/State)
TypeNoun
Rootसेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; सप्तमी, एकवचन (locative)
भवतेfor you; to you
भवते:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; चतुर्थी, एकवचन
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
करण/कर्ता (Agent in passive)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
वृतम्chosen; accepted
वृतम्:
क्रिया-भाग (Predicative participle)
TypeVerb
Rootवृत (कृदन्त; √वृ (धातु) क्त)
Formभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन; (अहम् ... वृतः—agreement by sense; text has neuter 'vṛtam')
भक्तःdevoted
भक्तः:
कर्ता-विशेषण (Subject complement)
TypeAdjective
Rootभक्त (कृदन्त; √भज् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; निश्चयार्थे (indeed)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (enclitic)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
अत्यर्थम्exceedingly
अत्यर्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (excessively/very much)
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात
अत्रhere; in this matter
अत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Topic-location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here/in this matter)
कार्याnecessary
कार्या:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootकार्य (कृदन्त; √कृ (धातु) ण्यत्)
Formस्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (to be done/necessary)
विचारणाdeliberation; consideration
विचारणा:
कर्ता (Karta/Subject; with 'na' = 'no deliberation is needed')
TypeNoun
Rootविचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, एकवचन