Adhyaya 17

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे दानप्रशंसा नाम षोडशो ऽध्यायः // १६// बृहस्पतिरुवाच अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि पूजितम् / काम्यं नैमित्तिकाजस्रं श्राद्धकर्मणि नित्यशः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിലെ ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘ദാനപ്രശംസാ’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാറാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഇനി മുതൽ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ പൂജ്യമായ കാമ്യ, നൈമിത്തിക, കൂടാതെ നിരന്തരം ആചരിക്കേണ്ട ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിന്റെ നിത്യവിധി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും।

Verse 2

पुत्रदारनिमित्ताः स्युरष्टकास्तिस्न एव तु / कृष्णपक्षे वरिष्ठा हि पूर्वाखण्डलदेवता

പുത്രനും ഭാര്യയും നിമിത്തമായി പറയപ്പെടുന്ന മൂന്ന് അഷ്ടകകളിവയാണ്; കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ അവ ശ്രേഷ്ഠം, അവയുടെ ദേവത പൂർവാഖണ്ഡലൻ ആകുന്നു.

Verse 3

प्राजापत्या द्वितीया स्यात्तृतीया वैश्वदेविका / आद्यापूपैः सदाकार्या मांसैरन्या सदा भवेत्

രണ്ടാമത്തെ അഷ്ടക പ്രാജാപത്യമാണ്; മൂന്നാമത്തെ വൈശ്വദേവിക. ആദ്യത്തെത് എപ്പോഴും അപൂപംകൊണ്ട് ചെയ്യണം; മറ്റേത് എപ്പോഴും മാംസത്തോടെ നടത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 4

शाकैः कार्या तृतीया स्यादेवं द्रव्यगतो विधिः / अत्रापीष्टं पितॄणां वै नित्यमेव विधीयते

മൂന്നാമത്തെ അഷ്ടക ശാകങ്ങളാൽ (പച്ചക്കറികളാൽ) ചെയ്യണം—ഇത് ദ്രവ്യാനുസാരമായ വിധിയാണ്; ഇവിടെ കൂടി പിതൃകൾക്കായി നിത്യവും ഇഷ്ടമായ കർമ്മം വിധിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 5

या चाप्यन्या चतुर्थी स्यात्तां च कुर्याद्विशेषतः / आसु श्राद्धं बुधः कुर्वन्सर्वस्वेनापि नित्यशः

മറ്റൊരു നാലാമത്തെ അഷ്ടക ഉണ്ടെങ്കിൽ അതും പ്രത്യേകമായി ചെയ്യണം; ഈ തിഥികളിൽ ബുദ്ധിമാൻ നിത്യമായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം, ആവശ്യമെങ്കിൽ സർവ്വസ്വംകൊണ്ടും പോലും.

Verse 6

क्षिप्रमाप्नोति हि श्रेयः परत्रेह च मोदते / पितरः पर्वकालेषु तिथिकालेषु देवताः

അവൻ വേഗത്തിൽ ശ്രേയസ് പ്രാപിക്കുകയും ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും; പർവകാലങ്ങളിലും തിഥികാലങ്ങളിലും പിതൃകൾ തന്നെയാണ് ദേവതകൾ.

Verse 7

सर्वेषु पुरुषा यान्ति निपातमिव धेनवः / मासांते प्रतिगच्छेयुरष्टकासु ह्यपूजिताः

എല്ലാ പുരുഷന്മാരും പശുക്കൾ വീഴുന്നതുപോലെ പതനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; മാസാന്തത്തിൽ അഷ്ടകകളിൽ പൂജ ചെയ്യാത്തവർ വീണ്ടും ദുഃഖത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു।

Verse 8

मोघास्तस्य भवन्त्याशाः परत्रेह च सर्वशः / पूजकानां समुत्कर्षो नास्तिकानामधोगतिः

അവന്റെ ആശകൾ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും എല്ലായിടത്തും വ്യർഥമാകും; പൂജകരുടെ ഉന്നതി, നാസ്തികരുടെ അധോഗതി.

Verse 9

देवास्तु दायिनो यान्ति तिर्यग्गच्छन्त्यदायिनः / पुष्टिं प्रजां स्मृतिं मेधां पुत्रानैश्वर्यमेव च

ദാനം ചെയ്യുന്നവർ ദേവഗതിയിലേക്കു പോകുന്നു; ദാനം ചെയ്യാത്തവർ തിര്യക്‌യോണിയിലേക്കു പോകുന്നു; (ഇതിലൂടെ) പുഷ്ടി, സന്തതി, സ്മൃതി, മേധ, പുത്രന്മാർ, ഐശ്വര്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 10

कुर्वाणः पूजनं चासु सर्वं पूर्णं समश्नुते / प्रतिपद्धनलाभाय लब्धं चास्य न नश्यति

ഈ (അഷ്ടകകളിൽ) പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി അനുഭവിക്കുന്നു; നിത്യ ധനലാഭത്തിനായി ലഭിച്ചതും അവനിൽ നിന്ന് നശിക്കുകയില്ല।

Verse 11

द्वितीयायां तु यः कुर्याद्द्विपदाधिंपतिर् भवेत् / वरार्थिनां तृतीया तु शत्रुघ्नी पापनाशिनी

ദ്വിതീയയിൽ ആരെങ്കിലും (പൂജ) ചെയ്താൽ അവൻ ദ്വിപദങ്ങളുടെ അധിപതിയാകും; വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് തൃതീയ ശത്രുഘ്നിയും പാപനാശിനിയും ആകുന്നു।

Verse 12

चतुर्थ्यां तु प्रकुर्वाणः शत्रुच्छिद्राणि पश्यति / पञ्चम्यां चापिकुर्वाणः प्राप्नोति महतीं श्रियम्

ചതുര്ഥിയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ ശത്രുക്കളുടെ ദൗർബല്യങ്ങൾ കാണുന്നു. പഞ്ചമിയിൽ ചെയ്യുന്നവൻ മഹത്തായ ശ്രീ-സമ്പത്ത് പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

षष्ठ्यां श्राद्धानि कुर्वाणः संपूज्यः स्यात्प्रयत्नतः / कुरुते यस्तु सप्तम्यां श्राद्धानि सततं नरः

ഷഷ്ഠിയിൽ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ പരിശ്രമത്തോടെ എല്ലാവരാലും പൂജ്യനാകും. സപ്തമിയിൽ നിരന്തരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ.

Verse 14

महीशत्वमवाप्नोति गणानां चाधिपो भवेत् / संपूर्णामृद्धिमाप्नोति यो ऽष्टम्यां कुरुते नरः

അഷ്ടമിയിൽ ചെയ്യുന്നവൻ രാജാധികാരം പ്രാപിക്കുകയും ഗണങ്ങളുടെ അധിപനാകുകയും ചെയ്യും. അവൻ സമ്പൂർണ്ണ സമൃദ്ധി നേടും.

Verse 15

श्राद्धं नवम्यां कर्त्तव्यमैश्वर्यं स्त्रीश्च काङ्क्षता / कुर्वन्दशम्यां तु नरो ब्राह्मीं श्रियमवाप्नुयात्

ഐശ്വര്യവും സ്ത്രീസൗഭാഗ്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നവമിയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം. ദശമിയിൽ ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ ബ്രാഹ്മീ ശ്രീയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 16

वेदांश्चैवाप्नुयात्सर्वान्विप्राणां समतां व्रजेत् / एकादश्यां परं दानमैश्वर्य सततं तथा

അവൻ എല്ലാ വേദങ്ങളും പ്രാപിക്കുകയും വിപ്രന്മാരുടെ സമത്വത്തിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്യും. ഏകാദശിയിൽ പരമ ദാനഫലവും സ്ഥിരമായ ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും.

Verse 17

द्वादश्यां जयलाभं च राज्यमायुर्वसूनि च / प्रजावृद्धिं पशून्मेधां स्वातन्त्र्यं पुष्टिमुत्तमाम्

ദ്വാദശിയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ജയലാഭം, രാജ്യം, ആയുസ്സ്, ധനം ലഭിക്കും; സന്താനവർദ്ധന, പശുസമ്പത്ത്, മേധ, സ്വാതന്ത്ര്യം, ഉത്തമ പുഷ്ടി പ്രാപിക്കും।

Verse 18

दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् / युवानश्च गृहे यस्य मृतास्तेभ्यः प्रदापयेत्

ത്രയോദശിയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവന് ദീർഘായുസ്സും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; ആരുടെ വീട്ടിൽ യുവാവസ്ഥയിൽ മരിച്ചവർ ഉണ്ടോ, അവരുടെ നിമിത്തം ദാനം നടത്തിക്കൊടുക്കണം।

Verse 19

शस्त्रेण वा हता ये च तेषां दद्याच्चतुर्दशीम् / अमावास्यां प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्सदा शुचिः

ശസ്ത്രത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കായി ചതുര്ദശിയിൽ ശ്രാദ്ധം നൽകണം; അമാവാസ്യയിൽ എപ്പോഴും ശുചിയായി പരിശ്രമത്തോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം।

Verse 20

सर्वकामानवाप्नोति स्वर्गं चानन्तमश्नुते / तथाविषमजातानां यमलानां च सर्वशः

അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുകയും അനന്ത സ്വർഗ്ഗം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യും; അതുപോലെ വ്യത്യസ്തജന്മമുള്ളവർക്കും യമലന്മാർക്കും (ഇരട്ടകൾക്കും) എല്ലാതരത്തിലും ഇത് ഫലദായകമാണ്।

Verse 21

श्राद्धं दद्यादमावास्यां सर्वकामानवाप्नुयात् / मघासु कुर्वञ्छ्राद्धानि सर्वकामानवाप्नुयात्

അമാവാസ്യയിൽ ശ്രാദ്ധം നൽകുകയാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സഫലമാകും; മഘാ നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ചെയ്താലും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും।

Verse 22

प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरस्तदा / पितृदवा मघा यस्मात्तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्

അപ്പോൾ അവനാൽ പിതൃകൾ പ്രത്യക്ഷമായി തന്നെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. മഘ ‘പിതൃദവാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായതിനാൽ, അതിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം അക്ഷയഫലദായകമെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.